Cameron heeft Europa nu nodig – en Europa Cameron

De toekomst van David Cameron als premier is veiliggesteld. Maar de toekomst van het Verenigd Koninkrijk is na de verkiezingen van donderdag een stuk onzekerder geworden. En ook de Europese Unie gaat een periode van grote onzekerheid in.

Cameron staat nu voor de zware taak de grote ontrafeling te voorkomen, die op verschillende niveaus dreigt. Leek de vraag of Schotland deel blijft van het koninkrijk na het referendum van vorig jaar voor pakweg een generatie beantwoord, na de enorme zege die de nationalistische SNP nu heeft behaald, is duidelijk dat de kwestie niet is afgekaart. En de vraag of het Verenigd Koninkrijk lid blijft van de Europese Unie zal, als Cameron woord houdt, voor eind 2017 bij referendum aan de Britten worden voorgelegd.

Met zijn zege heeft Cameron een stevig mandaat van de kiezers gekregen. Het schrikbeeld van een versplinterd parlement, waar slechts met grote moeite een coalitie gevormd zou kunnen worden, is niet uitgekomen. De Conservatieven hebben een meerderheid die het hun mogelijk maakt zonder coalitiepartner te regeren.

Dat betekent niet dat Cameron de komende jaren de vrije hand krijgt. Binnen zijn eigen partij bestaan grote tegenstellingen, bijvoorbeeld over de Europese Unie. De premier zal al zijn politieke stuurmanskunst moeten benutten om te voorkomen dat hij de gevangene wordt van dwarsliggers in zijn partij, die om hun zin te krijgen naar believen kunnen dreigen hun steun voor zijn kabinet in te trekken – zoals eerder gebeurde onder zijn voorgangers.

Zelf zegt Cameron dat hij wil dat zijn land deel blijft uitmaken van de Europese Unie, althans als de EU bereid is te hervormen. Of hij zijn Europese collega’s daartoe kan bewegen, is nu de grote vraag. De premier, die steeds meer met zijn rug naar Brussel is gaan staan, heeft in Europa afgelopen jaren veel goodwill verspeeld. Maar nu heeft hij Europa hard nodig, misschien wel voor het eerst. Als de andere lidstaten niet bereid zijn hem enigszins tegemoet te komen, staat hij bij het referendum met lege handen. Wil hij de Britse kiezers ervan weerhouden voor uittreding uit de Europese Unie te stemmen, dan zal hij hen moeten overtuigen dat hij in Brussel iets uit het vuur heeft gesleept. Onderhandelingen met de andere lidstaten daarover moeten nu snel beginnen, niet alleen omdat het referendum uiterlijk over tweeënhalf jaar wordt gehouden, maar ook omdat de Europese Unie voor besluitvorming, zeker als het om fundamentele aanpassingen gaat, altijd veel tijd nodig heeft.

De andere EU-landen doen er goed aan hun afwachtende houding ten opzichte van de Britten te laten varen. Want zoals Cameron Europa nodig heeft, zo heeft Europa Cameron nodig. Het is een Brits belang het niet tot een Brexit te laten komen, maar dat is ook een Europees belang. Het zou voor de EU, als economisch en politiek machtsblok, een aderlating zijn als het Verenigd Koninkrijk zijn eigen weg gaat. Voor Nederland komt daarbij dat de Britse opvattingen en belangen binnen de EU op tal van terreinen parallel lopen aan de Nederlandse.

Terwijl aan de randen van Europa grote crisissituaties heersen en oorlogen woeden, zijn de Europese Unie en haar lidstaten erg met zichzelf bezig. Dat gaat ten koste van het Europese vermogen aan oplossingen bij te dragen die voor heel Europa nodig zijn. Cameron kan met zijn nieuwe mandaat laten zien dat zijn van oudsher sterk internationaal gerichte land zich niet in zichzelf terugtrekt, maar veel te winnen heeft bij hernieuwde samenwerking binnen Europa. Het is van historisch belang dat hij daarin slaagt.