Athene speculeert op ruzie tussen EU en IMF

Eurogroep

Maandag praat de EU weer met Athene over steun in ruil voor hervormingen. Ook nu zit een akkoord er nog niet in.

Aflossingsprogramma
Aflossingsprogramma

Griekenland moet en zal door de knieën. Het is de titel van elk hoofdstuk in de Griekse crisis tot nu toe. Maandag ook: EU-ministers van Financiën die dan in Brussel vergaderen lijken niet van plan om ook maar een duimbreed toe te geven aan de nieuwe linkse regering in Athene.

Maar hoe realistisch is dat nog? Dinsdag kwam de Europese Commissie met nieuwe groeiprognoses. Vrijwel alle EU-landen kregen een schouderklopje, maar voor Griekenland werden de verwachtingen fors neerwaarts bijgesteld: van de in het najaar voorspelde 2,5 procent groei is slechts een half procent over. De Griekse staatsschuld zal niet dalen maar stijgen, tot ruim 180 procent van het bruto binnenlands product.

Tot zover de economische werkelijkheid, terug naar de politiek. Europese beleidsmakers willen nog even niets horen over schuldkwijtschelding. Het is weliswaar „geen taboe”, zei Jeroen Dijsselbloem, voorzitter van de eurogroep, het gremium van ministers van Financiën uit de eurolanden. Maar eerst moet de Griekse regering bezuinigingen en hervormingen accepteren die op instemming van de eurogroep kunnen rekenen. „Dat is de volgorde.”

Die maatregelen kunnen Griekenland 7,2 miljard aan noodsteun opleveren maar zijn al drie maanden inzet van onderhandelingen. Internationale geldschieters willen onder meer verandering in het complexe btw-systeem, het ontslagrecht soepel houden en korten op pensioenen. Athene vindt dat het EU-programma (240 miljard sinds 2010) heeft geleid tot recessie, armoede en werkeloosheid en vooral goed was voor Noord-Europese banken die aan de Grieken leenden.

Hoewel voor het eerst in maanden weer schot in de gesprekken zit, wordt maandag geen akkoord verwacht. „Er is nog geen emotioneel omslagpunt in zicht”, zegt een hoge EU-functionaris. Met het water aan de lippen – dinsdag moet 750 miljoen euro aan het Internationaal Monetair Fonds (IMF) worden terugbetaald – lijkt Athene nu wel bijna bereid tot een knieval. Maar niet zonder eerst een politiek statement te maken: dinsdag draaide het een reeks bezuinigingen van vorige regeringen terug. In de publieke sector worden 13.000 banen hersteld, zoals van schoolconciërges en schoonmaaksters van het ministerie van Financiën.

Ook bij een snel een akkoord, is het nog maar de vraag of Griekenland aan alle doelstellingen kan voldoen, gezien de sombere prognoses. De Financial Times onthulde deze week dat het IMF twijfelt. Het spreekt met EU-landen over de noodzaak van nieuwe schuldsanering. Een derde hulpprogramma lijkt onvermijdelijk, ook iets wat EU-ministers nog niet willen horen.

Het IMF mag volgens zijn statuten alleen geld steken in landen met een houdbare schuld. Niet-EU-leden van het IMF vinden bovendien dat Europa de eigen boontjes wel wat sneller mag doppen. Mocht het IMF besluiten zich terug te trekken, dan betekent dat half zoveel noodsteun voor Athene en een (nog) groter probleem voor de EU.

Athene stookte het vuurtje deze week wat op. Het zou niet boteren tussen IMF en EU, en dat zou de onderhandelingen „hinderen”, aldus een regeringswoordvoerder. Het IMF zou meer hameren op hervormingen, minder op bezuinigingen. De EU andersom. Het noopte de Europese Commissie, IMF en Europese Centrale Bank tot de korte, wat merkwaardige verklaring dat ze „dezelfde doelstelling” delen.

Een akkoord mag maandag onhaalbaar zijn, Griekenland hoopt wel op een gebaar. Het wil meer kortlopend schuldpapier in omloop brengen dan nu mogelijk is. Op 18 februari legde de ECB Griekse banken een tijdelijk verbod op om zulke T-bills op te kopen. De ECB vreest dat ze zich, onder druk van de Griekse regering, vol zuigen met moeilijk verhandelbaar schuldpapier.

In een tv-interview vorige week zei premier Tsipras dat hem op 20 februari juist een verruiming was beloofd. „Onze fout is dat we een mondelinge toezegging hebben geaccepteerd.” Tijdens de eurogroep van maandag wil Athene die extra ruimte weer krijgen. Ministers zouden kunnen verklaren dat er voldoende vaart in de onderhandelingen zit om zo’n stap te rechtvaardigen. Ingewijden achten de kans hierop klein. Ook als het lukt: de ECB besluit, en het is niet gezegd dat zij het verbod wil opheffen. Maar nee zeggen is ook moeilijk. Het zou het fragiele uitzicht op een akkoord torpederen.