Conservatieve Partij behaalt absolute meerderheid in Brits Lagerhuis

Cameron houdt zijn overwinningstoespraak voor de deur van zijn ambtswoning te Downingstreet 10.
Cameron houdt zijn overwinningstoespraak voor de deur van zijn ambtswoning te Downingstreet 10. Foto AFP / Adrian Dennis.

De Conservatieve Partij van zittend premier David Cameron heeft een absolute meerderheid behaald in het Britse Lagerhuis. De conservatieven hebben 323 van de in totaal 650 zetels. Dat is voldoende om een regering te vormen omdat de Ierse politieke partij Sinn Féin, dat nu op vier zetels staat, uit principe geen zitting neemt in het Britse parlement.

Update 16.44: De Conservatieven hebben 331 zetels blijkt uit de definitieve verkiezingsuitslag, meldt persbureau AP. De Amerikaanse president Obama heeft Cameron gefeliciteerd met deze “indrukwekkende” overwinning. Ook premier Rutte heeft zijn felicitaties overgebracht.

Twitter avatar MinPres Minister-president “Ik heb @David_Cameron gefeliciteerd met mooie overwinning. Ik kijk uit naar voortzetting van de goede samenwerking.”

Update 14.10: De Britse premier Cameron heeft na een bezoek aan de koningin gezegd nu een conservatief meerderheidskabinet te gaan vormen op basis van de verkiezingsuitslag. Cameron zei dat een meerderheidsregering een voordeel is omdat deze beter is af te rekenen is op het beleid.

Ook betuigde hij eer aan zijn tegenkandidaten:

Twitter avatar BBCBreaking BBC Breaking News David Cameron pays tribute to Nick Clegg and Ed Miliband in victory speech http://t.co/jpy6wse1Rp #ge2015

In zijn overwinningstoespraak in Downingstreet zei Cameron het land als natie “nog groter” te willen maken en het Verenigd Koninkrijk te willen regeren als een land. Hij beloofde verder miljoenen banen, het houden van het EU-referendum, het bouwen van huizen, betere gezondheidszorg, minder belastingen voor de zwakkeren.

“Het betekent iedereen kansen te geven om iets van zijn leven te maken ongeacht je afkomst. Het betekent de armste mensen een baan te geven en arme kinderen onderwijs te geven om hoop voor de toekomst te hebben en hun perspectief te verbeteren.”

Twitter avatar BBCBreaking BBC Breaking News David Cameron promises to “make Great Britain greater still” in #GE2015 victory speech http://t.co/jpy6wse1Rp http://t.co/GALTh4nTvW

Ook ging Cameron in op de verhouding tussen het Verenigd Koninkrijk en Noord-Ierland, Schotland, Wales en Engeland.

“We moeten ons land verenigen van noord tot zuid, van oost naar west. Dat betekent het samenbrengen van de verschillende landsdelen in een natie. Maar de verschillende landsdelen hebben ook hun eigen regering en een Britse regering. Beiden zijn belangrijk. Ik heb altijd geloofd in regeren met respect. Daarom heb ik Schotland tijdens de vorige regeerperiode een referendum gegeven. In deze regering zal ik mijn woord houden en zo snel mogelijk een EU-referendum te houden. Ook zal ik Schotland meer macht geven en verantwoordelijkheid, met eerlijkheid voor Engeland.”

Twitter avatar BBCNormanS norman smith The Downing St support team watching on as PM delivers “one nation” statement #ge2015 http://t.co/skOPp9QcQ7

Felicitaties uit Europa

De Europese Commissie in Brussel heeft Cameron gefeliciteerd met zijn verkiezingsoverwinning. De voorzitter van de commissie, Jean-Claude Juncker, zal binnenkort een ontmoeting met hem hebben. De commissie is bereid tot constructieve samenwerking, zei een woordvoerder. Europees president Donald Tusk rekent erop dat de nieuwe Britse regering zich er sterk voor maakt om Groot-Brittannië in de EU te houden. Volgens Tusk spelen de Britten een belangrijke rol om ervoor te zorgen dat gezond verstand de Europese agenda bepaalt.

“De Britse stem telt bij het bepalen van de toekomst van Europa. Ik ben er diep van overtuigd dat er voor geen enkel land een beter leven is buiten de Europese Unie. Een betere EU is niet alleen in het belang van Groot-Brittannië, maar van elke lidstaat.”

Ook de Franse president Hollande heeft Cameron gefeliciteerd en hem uitgenodigd snel langs te komen zodra de premier zijn regering gevormd heeft.

Uitslag is grote verrassing

De uitslag komt als een grote verrassing. Peilingen hebben maandenlang een spannende nek-aan-nek race tussen de Conservatieve Partij en Labour voorspeld. Maar Labour verloor 40 zetels in Schotland aan de nationalistische partij SNP. In de Midlands en in Londen wonnen de socialisten te weinig om dat verlies goed te maken. De partij van Cameron wist daarnaast veel zetels weg te snoepen van de huidige coalitiepartner Liberal Democrats.

De voorzitter van het Lagerhuis, die uit de gekozen volksvertegenwoordigers wordt aangewezen, brengt nooit zijn stem uit. De republikeinen van Sinn Féin nemen hun zetels in het Lagerhuis nooit in; zij pleiten immers voor één Ierland en vinden dus dat de Noord-Ieren in Dublin vertegenwoordigd zouden moeten zijn. Dat laat een totaal aantal van 645 parlementariërs die wel stemmen over.

Uitslag hernieuwt discussie over districtenstelsel

Door de verkiezingsuitslag zal de komende dagen het debat over het districtenstelsel waarschijnlijk weer de kop op steken. Hoewel de Conservatieven de grootste werden in de meeste districten en dus de meeste zetels wonnen, werd UKIP in een groot aantal kiesdistricten tweede. Landelijk haalde de partij ruim 12 procent van de stemmen, 3,8 miljoen in totaal. Maar dat resulteerde slechts in één zetel. Omgekeerd krijgt de Scottish Nationalist Party met een landelijk percentage van ‘slechts’ 4,9 procent en 1,5 miljoen stemmen maar liefst 56 zetels. Terwijl de Green Party met ook 1,5 miljoen stemmen weer maar 1 zetel heeft.

Toch lijkt de kans niet groot dat de Britten hun kiesstelsel zullen inruilen voor een systeem met voorkeursstemmen, schrijft correspondent Titia Ketelaar vandaag in NRC. Zowel de Conservatieven als Labour zijn geen groot voorstander van hervorming omdat zij meer te verliezen hebben in een ander kiesstelsel. En de grote voorstanders, de LibDems, zijn gedecimeerd in zetelaantal.

Tegenstanders vrezen dat kleinere partijen onevenredig veel invloed zullen krijgen. Het effect zou zijn dat coalitieregeringen gewoon zouden worden – voor veel Britten nog steeds een nachtmerrie. Na de electorale afstraffing voor regeringsdeelname van de LibDems zullen kleinere partijen echter weinig trek in een coalitie te stappen.

Kijk hier voor alle resultaten en lees ook Cameron zegeviert in verdeeld land (€).