Met open grenzen juist geen aanzuigende werking

Migranten terug aan wal, onderschept door de Libische kustwacht.
Migranten terug aan wal, onderschept door de Libische kustwacht. Foto EPA/STR

Als de grenzen open blijven, is migratie minder definitief en gaan migranten ook terug. Laat de veerpont dus varen, aldus migratiehistoricus Leo Lucassen.

In de reacties op de humanitaire ramp met bootvluchtelingen valt vooral de uitzichtloosheid op. Afgezien van abjecte kreten op sociale media over ‘dobbernegers’, vindt bijna iedereen dat we er alles aan moeten doen om dit te voorkomen.

Maar hoe? Mensen redden en terugsturen, vernietigen van smokkelmaterieel, sterkere grensbewaking, opvangkampen in de regio? Het kernprobleem wordt er echter niet mee aangepakt. Kijken we naar de vluchtmotieven, dan kunnen we een onderscheid maken tussen Syriërs, andere vluchtelingen en een grote groep migranten, vooral uit West-Afrika, die in de eerste plaats werk hopen te vinden in Europa.

Voor de vluchtelingen zou de huidige wetgeving moeten volstaan. Daarvoor heeft Europa voldoende capaciteit. Anders ligt het bij de – veelal laaggeschoolde – arbeidsmigranten. In de meeste Europese landen is de werkloosheid hoog, zeker in Spanje, Italië en Griekenland. Ook in andere landen is de vraag naar slecht betaalde arbeid beperkt.

Het probleem is echter niet dat migranten Europa bereiken, maar dat ze – eenmaal aangespoeld – er vaak niet over peinzen terug te gaan. Voor de illegale overtocht hebben ze doodsangsten uitgestaan en duizenden euro’s geleend die terugbetaald moeten worden, veelal aan familie. Ook als het Europese bestaan tegenvalt, is terugkeer geen optie, dan liever nog een bestaan in de marge.

Lees verder (€)

Leo Lucassen is directeur Onderzoek  van het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis in Amsterdam en hoogleraar aan de Universiteit van Leiden.