Een aanslag claimen is makkelijker dan hem plegen

De Islamitische Staat claimde gisteren de aanslag bij de Mohammed Art Exhibition in het Amerikaanse Garland. Maar was het wel echt IS?

Elton Simpson en Nadir Soofi gebruikten deze auto voordat ze zondag het vuur openden in het Amerikaanse Garland. Foto Rex Curry/Reuters
Elton Simpson en Nadir Soofi gebruikten deze auto voordat ze zondag het vuur openden in het Amerikaanse Garland. Foto Rex Curry/Reuters

Is Islamitische Staat werkelijk verantwoordelijk voor de uiteindelijk mislukte aanslag op de Mohammed-cartoonwedstrijd in Garland, Texas? Zijn officiële radiostation Al-Bayan maakte gisteren bekend dat „twee van zijn soldaten” de aanslag hadden uitgevoerd en daarbij door ruim aanwezig veiligheidspersoneel waren doodgeschoten. De daders verwondden een bewaker.

„Het gebouw herbergde een competitie van beledigende spotprenten van de Profeet Mohammed”, legde het radiostation uit. „De broeders werden gedood tijdens een schotenwisseling, en we vragen God hen in de hemel te verwelkomen. En we zeggen tegen Amerika dat wat komt erger en bitterder zal zijn, en jullie zullen zien welke verschrikkelijke dingen zullen komen van de zijde van de soldaten van de Islamitische Staat.”

Maar is het waar? Want iedereen kan de telefoon of laptop pakken en een aanslag claimen na de daad. Met zijn onthoofdings- en massa-executievideo’s heeft IS terroriseren tot een gruwelijke kunst verheven. Maar terreurgroepen jagen niet alleen angst aan door te doden maar ook door te dreigen. Ze willen naamsbekendheid.

Daarbij kan iedereen ook leunen op het werk van anderen. Heel veel claims zijn vals. Dat is niets nieuws. In de jaren zeventig en tachtig, de hoogtijdagen van Palestijnse terreurgroepen als die van Abu Nidal, en van shi’itische extremisten in Libanon, werd elke aanslag of ontvoering gevolgd door een regen van claims. Bestaande en ook niet-bestaande groepen stelden zich steeds onder een andere naam per telefoon of telex (pre-internet) verantwoordelijk voor terreurdaden die echt waren gepleegd. „Een tot dusverre onbekende organisatie eiste de aanslag voor zich op”, was in die tijd een vaak gebruikte formulering.

De gebruikte methode zegt veel

Eerder dan door de claim kon uit de gebruikte methodes de dader worden afgeleid. Veel aanslagen dragen de handtekening van de groep die erachter zit. In het wilde weg het vuur openen op burgers? Abu Nidal. Abu Ibrahim van de 15 Mei organisatie onderscheidde zich door zijn explosieven in huis-tuin-en-keukenvoorwerpen te verwerken.

Osama bin Ladens Al-Qaeda deed bij zijn grote aanslagen juist niet aan claims. Zijn betrokkenheid impliceerde de groep soms maanden later in bloemrijke boodschappen die werden verspreid via Al-Jazeera, dat indertijd als huiszender gold. Een voorbeeld daarvan is het gedicht dat Bin Laden voordroeg op een bruiloft, waarin hij – drie maanden na dato – verwees naar de tot dan niet door hem opgeëiste aanslag op het Amerikaanse oorlogsschip USS Cole, in de haven van Aden in oktober 2000. „In Aden stonden onze broeders op en vernietigden de machtige destroyer... Hij vaart naar zijn vernietiging, aangelokt door de illusie van zijn eigen macht.”

En let op aanwijzingen vooraf

Abu Musab Zarqawi, die Al-Qaeda’s Iraakse bijkantoor leidde en de wegbereider voor IS, volgde een totaal andere lijn. Hij claimde zijn aanslagen wél meteen, en stuurde juist bewijs van echtheid op video mee: documenten, onthoofdingen, beelden van zelfmoordterroristen die voor hun daad hun testament voorlezen. IS heeft dat niet van een vreemde.

Het Ierse Republikeinse Leger claimde niet zozeer ná de aanslag, maar waarschuwde vóór de bommen ontploften, zodat de politie kon proberen de plaats van de komende terreurdaad te ontruimen. Om te bewijzen dat de waarschuwing echt was, werden codewoorden met de politie afgesproken, die overigens niet altijd op tijd kwam. In 1997 werd een serie valse bommeldingen bevestigd met een codewoord. Zo kon de Noord-Ierse terreurgroep ook zonder explosieven de maatschappij terroriseren.

Is de claim van IS nu echt of vals? De burgemeester van Garland was tegenover de nieuwsshow Fox and Friends niet erg onder de indruk van de claim: „Het is erg makkelijk om te claimen en er toch niets mee te maken te hebben”, zei hij. „Ik heb nog geen bewijs gezien dat hen [IS] daadwerkelijk met de daad in verband brengt.”