We zijn veel te nonchalant op zee

Dit weekend was de open dag van de Reddingsbrigade. Kitesurfers nemen te veel risico.

Oude en nieuwe donateurs van de KNRM konden meevaren op de reddingboten, zoals hier in IJmuiden.
Oude en nieuwe donateurs van de KNRM konden meevaren op de reddingboten, zoals hier in IJmuiden. Foto David van Dam

Zijn zonen wilden vorige week nog brandweerman worden. Maar dat verandert zodra de vader zijn twee jongens in oranje reddingsvest aan boord hijst van de Koos van Messel, de reddingboot van IJmuiden. Na afloop willen ze opstapper worden – redder van levens op het water.

De Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij (KNRM) stelde zaterdag haar 45 stations open voor oude en nieuwe donateurs. Dat heeft zo’n 30.000 bezoekers naar de botenhuizen getrokken, zegt directeur Roemer Boogaard, en 1.000 nieuwe ‘redders aan wal’ opgeleverd.

Op de Haringkade in IJmuiden staan al vroeg rijen voor de kaartjes voor een rondje met een van de reddingboten. „Ze lagen nog net niet voor de hekken vanochtend”, zegt plaatsvervangend schipper Walter Schol. Naast de Koos van Messel zijn ook de oude Johanna Louisa en de nieuwe Nh1816 ingezet. „Een magistrale techniek”, vertelt een van de vrijwillige opstappers zijn familie over de jongste reddingboot.

Ook Schol is trots op de Nh1816, vernoemd naar de schadeverzekeraar die 2,2 miljoen euro bijdroeg. De redders werden betrokken bij het ontwerp, mede ontwikkeld door de TU Delft en uitgevoerd door scheepsbouwer Damen. „We hebben nu meer comfort bij slecht weer en veel functies aan boord zijn digitaal gemaakt. Echt een boot voor de toekomst.”

Levens redden

Luchtfotograaf Herman IJsseling koestert de Koos van Messel, vertelt hij bij zijn kraam met fotoboeken. Het is de boot die zijn leven redde. IJsseling crashte op 8 mei 2013 met een vliegtuig in de Noordzee, waarbij de piloot om het leven kwam.

De fotograaf bevrijdde zich uit het toestel en lag tweeënhalf uur in dikke mist in het water, terwijl twaalf boten naar hem zochten. De redders uit IJmuiden vonden hem – met slechts twintig meter zicht. „Zonder hen was ik er niet meer geweest.”

Schol noemt de redding van IJsseling de meest indrukwekkende die hij meemaakte in zes jaar. Moeilijk zijn de momenten waarop hij een lichaam moest bergen. „Je kunt je daarop niet voorbereiden. Het overkomt je. En het hoort erbij, als dit je roeping is. Zo’n actie kan toch geslaagd zijn, omdat we nabestaanden hun geliefde kunnen teruggeven.”

Veiliger met de smartphone

De open dag is voor de KNRM ook een kans bij het begin van het watersportseizoen de recreanten nog eens te wijzen op veiligheid. Directeur Boogaard verwacht dat de alarmering steeds meer digitaal zal gebeuren. „Nederland heeft nu 180.000 vaartuigen in het vaargebied van kustwacht en reddingsmaatschappij, tegenover slechts 35.000 marifooncertificaten”, rekent hij voor. „Veel watersporters vertrouwen op hun smartphone.”

De KNRM lanceert op 13 mei een eigen app voor veiligheid op het water. Boogaard beseft dat dat voor bijvoorbeeld kitesurfers nog geen oplossing is. „Je neemt natuurlijk niet je dure iPhone mee naar zee. Voor hen moeten we zoeken naar andere manieren voor het doorgeven van een noodsignaal, waarbij meteen geografische informatie wordt meegestuurd naar de hulpverleners.”

Kitesurfers zijn nog altijd het zorgenkindje van de redders, en dan vooral het deel dat denkt de sport te beheersen en steeds meer risico neemt. Dat heeft al tot dodelijke ongelukken langs de kust geleid. De KNRM hield in maart nog een congres met kitesurfers over gevaren en veiligheid op het water.

Haperende motoren

Ook de watersporters met binnenboordmotoren, zoals zeilers en schippers van kleine jachten, hebben vaker hulp nodig dan andere recreanten. Het gebruik van oude brandstof, aangetast door bacteriën, leidt vaak tot haperende motoren. Daarvoor varen de redders liever niet uit.

Bij de open dag in IJmuiden zorgen vrijwilligers ervoor dat elke opvarende van de reddingboten een reddingsvest draagt. Het lijkt vanzelfsprekend, maar dat is het niet, zegt Boogaard. „In Groot-Brittannië draagt iedereen een reddingsvest op het water. Hier zijn we nonchalanter, dat is de volksaard. Ik vind niet dat men zich hier onveilig gedraagt op het water, maar het kan nog altijd beter.”