Opinie

Op schoot bij vorige generaties

Wanneer zat je voor het laatst bij je ouders op schoot? Omdat ik het vergeten was, probeerde ik het uit. Het paste nog. Als kind word je door je ouders opgepakt en gedragen zonder dat daar een aanwijsbare reden voor is. Dat je klein bent is reden genoeg. Wanneer je wat ouder wordt, leer je dat er een aanleiding moet zijn: een knuffel volgt op een pijntje of prestatie.

Dit weekend zag ik een performance van de Amerikaanse Brian Lobel. Brian vroeg of er vrijwilligers waren die zijn genitaliën wilden aanraken. Twee vrouwen en twee mannen boden zich aan. Brian deelde plastic handschoenen en shotglazen wodka uit. Hij sloeg een handdoek om zijn heupen en liet zijn broek zakken. „L’chaim”, zei Brian, Hebreeuws voor ‘proost’. Ze voelden om de beurt, oordeelden – „Soft”, „doughy”, „friendly” en „mysterious (where did the other one go?)” – en verlieten het podium. Eén iemand vergat zijn handschoentjes uit te doen.

Brian vertelde dat hij balkanker had gehad. Hij hield één testikel over. „Iedereen is onzeker over iets, maar na de operatie dacht ik dat ik meer recht had dan anderen om onzeker te zijn over mijn lichaam.” Dat beeld moest hij bijstellen, want niemand bevestigde zijn zorgen. Nooit kreeg hij negatieve reacties.

Natuurlijk is het grappig ongemakkelijk dat hij zich live liet betasten, maar door het zo direct met vreemden uit te voeren, toonde hij ook dat je anderen nodig hebt om je kwetsbaarheden te accepteren. Wie niet durft te vertrouwen, overschat zichzelf en onderschat de draagkracht van anderen.

4 mei, vandaag. Herdenken is bedoeld als waarschuwing voor het heden en de toekomst, maar herdenken is ook: dankbaarheid aan hen die daar niets meer aan hebben. Op de vraag hoe we ons tot het verleden kunnen verhouden, wordt vaak gezegd: we staan op de schouders van vorige generaties.

Misschien is dat inderdaad iets voor de tweede generatie – in de fase van opbouw – maar er komt een punt waarop je moet beseffen dat je niet kunt blijven stapelen. Het staan-op-schouders impliceert dat alles beter wordt, een rechte lijn omhoog. Maar beter waar naartoe? De hemel is oneindig leeg en de aardbol groeit niet. Bovendien raak je verticaal steeds verder van de vorige generaties verwijderd. In de zoektocht om ons tot de geschiedenis te verhouden, werkt een ander beeld misschien beter: we zitten bij voorgaande generaties op schoot. We gebruiken hen niet als opstapje, maar zitten verwikkeld. Dat lijkt passief, maar je houdt voeling met dat wat onder je zit. Je laten dragen is een actieve blijk van waardering.

We worden niet gedragen door de vorige generaties vanwege onze pijn of prestaties, maar omdat we hoe dan ook klein zijn ten opzichte van wat al is geweest.