Mijn moeder verzweeg de oorlog

Moeders die uiteindelijk willen vertellen over ‘hun’ Tweede Wereldoorlog zijn voor de dochters van onschatbare waarde. Zo ook voor journalist Yaël Vinckx die aan de hand van de verhalen van haar moeder het leven van haar grootvader Carl Brainich von Brainich-Felth ontrafelt. Wat deed hij in de oorlog, was hij goed of fout? Hij kon goed vlooien – dat wist zij zeker – maar zijn leven als marineofficier, krijgsgevangene en later officier in Nederlands-Indië tijdens de politionele acties, kende zij niet.

Stukje bij beetje komt Vinckx erachter waarom haar grootvader is weggegaan bij de marine en daarna tot zijn pensioen heeft gewerkt in het Scheepvaartmuseum in Amsterdam.

Om zijn leven te reconstrueren en om erachter te komen wat er in de oorlog en daarna met deze grootvader gebeurd is, spreekt en reist Vinckx met haar moeder langs zo veel mogelijk plekken die een rol hebben gespeeld in de oorlog.

In De oorlog van mijn moeder worden minutieus en wellicht ook enigszins geromantiseerd de oorlogsbelevenissen van een meisje (toen 4 jaar oud) en haar ouders beschreven. De ‘moeder’, Inge Brainich von Brainich-Felth, was een vaderskindje en als die in 1980 overlijdt aan een hartaanval, verbreekt Inge kort daarna het contact met haar moeder en haar broer Carl jr. Dat wordt verder niet uitgewerkt in het boek, het zou te maken kunnen hebben met hoe Inge in de oorlog door haar moeder is behandeld, niet voor ‘vol’ werd aangezien. De moeder benoemt de breuk niet en spreekt liever van een ‘onbeduidend huishoudelijk voorval’. Ook in de gesprekken die Vinckx voor dit boek met haar oom Carl jr. voerde, komen de breuk en de verstoorde verhoudingen niet ter sprake.

De moeder van Inge, de grootmoeder van de schrijfster dus, werd in 1910 op Java geboren. Hoe deze Hubertina het rooide in Nederland, eerst met haar man en later zonder haar man die krijgsgevangen werd genomen, is een indrukwekkend verhaal.

Zij kwam eerst in Vlissingen en reisde door naar Scheveningen, Arnhem, Amsterdam, en na de oorlog kwam zij met man en kinderen uiteindelijk terecht in Soerabaja. Wat een liefdevol weerzien met haar verleden had kunnen zijn, werd een onwelkom verblijf in een onherkenbaar Indië.

Vinckx heeft zich goed verdiept in de geschiedenis van haar grootouders, waardoor zij uiteindelijk ook haar eigen moeder beter heeft leren begrijpen; zo wordt bijvoorbeeld duidelijk waarom op Oudejaarsavond de gordijnen dicht moeten en waarom een heel verleden past in één koffer.