‘Lantaarnpaal valt om door hondenplas’

Dat stond vorige week onder meer in de Volkskrant

ìllustrtatie emmelien stavast
ìllustrtatie emmelien stavast

De aanleiding

Een hijskraan die per ongeluk een blok beton te vroeg loslaat, of een glazenwasser die van vijftien hoog zijn emmer laat vallen – net boven jouw hoofd. Het zijn van die lullige ongelukken die jou tóch niet overkomen. Hoop je.

Vorige week overkwam zoiets een bewoner van Zoetermeer. Ze was aan het fietsen toen plots een lantaarnpaal op haar hoofd viel met een hersenschudding als gevolg. Wat verklaarde dit ongeluk? Hondenplas, stond er in de Volkskrant. „De hondenplas deed de bevestiging roesten.” Kan hondenpies een stevige paal doen omvallen?

Wij checken de stelling: Lantaarnpaal valt om door hondenplas.

Waar is het op gebaseerd?

Het stuk is gebaseerd op een verhaal van Omroep West. Zij begrepen van de gemeente dat de paal was gelast op een metalen plaat. Met schroeven was die plaat vastgemaakt op de betonnen ondergrond. „Langdurige invloed van urine heeft ervoor gezorgd dat het laspunt is gaan roesten”, schreef Omroep West.

En, klopt het?

We beginnen bij het slachtoffer.

Marian van Koert (41) uit Zoetermeer fietste op Koningsdag van het Stadshart naar huis toen de paal op haar viel, vertelt ze telefonisch. Korte tijd later werd ze wakker op de stoep met overal bloed. Ze had een hersenschudding maar is nu weer thuis. Ze is blij dat de paal niet op haar dochters van tien en dertien viel die achter haar fietsten, zegt ze. Weet zij wat de oorzaak is? „Hondenplas zegt de gemeente. Dat zal dan wel kloppen.”

We bellen met gemeente Zoetermeer. De eerste woordvoerder die we spreken zegt dat ze vlak na het ongeluk een onderzoek zijn gestart naar de omgevallen paal. De lantaarnpaal die 25 kilo weegt is er in 1998 neergezet en hoort vijftig jaar mee te gaan. Door te veel hondenplas is het metaal gaan roesten en toen is die paal omgevallen. „Dat blijkt uit ons onderzoek.”

De volgende dag bellen we met nog een vraag over het onderzoek. Dan vertelt een andere woordvoerder van de gemeente dat er een onderzoek gaande is. Maar de gemeente is er vrijwel zeker van dat hondenplas de reden is voor de val.

Welk bedrijf voert dit onderzoek uit? „Geen idee”, zegt de woordvoeder.

Welk bedrijf heeft de paal geproduceerd? „Geen idee.”

Woordvoerder nummer drie, die een paar uur later opneemt, heeft wel een idee: Valmont Structures in Maarheeze.

We bellen met het bedrijf.

Dit is nog nooit eerder gebeurd, zegt de woordvoerder. Palen kunnen om verschillende redenen slijten, zegt hij. Denk aan: vandalisme, onjuiste installatie of plaatsing, of bijvoorbeeld gebrek aan onderhoud, zegt de woordvoerder. Wat er precies in Zoetermeer is gebeurd is nog onduidelijk. De fabrikant denkt dat hondenplas een rol kan spelen, want dat is vaker zo bij slijtage. Maar Valmont weet nog niet of het hoofd- of bijzaak is. De paal en voetplaat worden binnenkort naar Maarheeze getransporteerd. Een extern bedrijf onderzoekt daar wat er precies gebeurd is. De gemeente Zoetermeer gaat nu kijken hoe het is gesteld met de rest van deze lantaarnpalen. „Wij vinden het uiteraard vervelend voor de vrouw”, zegt de woordvoerder van de fabrikant.

Het onderzoek is dus nog gaande. Maar kan een paal überhaupt wel omvallen vanwege hondenpies? We vragen het aan drie hoogleraren organische chemie, technische natuurkunde en materiaalkunde. Dat kan, zeggen ze alledrie. Het zuur in de hondenplas kan ervoor zorgen dat er roest ontstaat en dat de paal afscheurt, zeggen zij. Het ís mogelijk, maar het is erg gek en uitzonderlijk dat het gebeurt.

Er wordt tegen veel palen aan geplast, zegt Bert Meijer, hoogleraar organische chemie in Eindhoven. „Omvallen komt zo weinig voor dat ik denk dat er misschien goedkoop materiaal gebruikt is”, zegt hij.

„Misschien was de paal al niet stevig en heeft hondenplas dat faalproces alleen maar versneld”, zegt Jeff de Hosson, hoogleraar technische natuurkunde in Groningen.

Conclusie

In Zoetermeer viel vorige week een lantaarnpaal op een fietsende vrouw. De gemeente zei dat de paal was omgevallen door hondenplas. Het zuur in urine veroorzaakte roest. Drie hoogleraren zeggen dat hondenplas een oorzaak kán zijn, maar zeer waarschijnlijk niet de enige.

De fabrikant van de paal zegt dat nog onderzocht wordt wat er precies aan de hand is. We beoordelen de stelling als ongefundeerd.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nextcheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nextcheckt