Gered uit de handen van Boko Haram - ‘Ik zag elke dag iemand sterven’

Vrouwen en kinderen gered uit het Sambisa-woud.
Vrouwen en kinderen gered uit het Sambisa-woud. Foto EPA / STR

Het Nigeriaanse leger heeft de afgelopen week meer dan zevenhonderd vrouwen en kinderen gered uit de handen van de islamitische terreurbeweging Boko Haram. Een deel van hen is opgevangen in een vluchtelingenkamp en doet nu hun verhaal: “Elke dag zag ik iemand sterven, het was wachten op mijn beurt.”

Haar naam is Asabe Umara, 24 jaar oud en moeder van twee kinderen. Gisteravond kwam ze, na drie dagen reizen in pick-up truck, aan in een vluchtelingenkamp in Yola, in het noordoosten van Nigeria. Ze is veilig en vertelt aan een journalist van persbureau Reuters wat ze heeft meegemaakt:

“We mochten ons nog geen centimeter verroeren. Als je naar de wc moest, werd je achtervolgd. We werden op één plek vastgehouden en vastgebonden.”

Umara voegt eraan toe dat ze “God dankbaar is”, omdat ze nog leeft. Ze vertelt dat ze “iedere dag” mensen heeft zien sterven en het “gewoon” afwachten was totdat zij aan de beurt was.

Sambisa-woud

Cecilia Abel heeft afgelopen week ook uit de handen van Boko Haram weten te ontsnappen. Ze vertelt dat voor ze ontvoerd werd, ze haar zoon en man voor haar ogen heeft zien sterven:

“Leden van Boko Haram schoten ze dood en namen mij en mijn acht kinderen mee naar het Sambisa-woud.”

Het Sambisa-woud is geen jungle met metershoge bomen zoals de naam misschien doet vermoeden, maar een savanne met struiken in een regio waar verder weinig vegetatie is. Het staat bekend om zijn giftige slangen. Een deel van de vrouwen en kinderen is in het woud overleden vanwege ziekten.

Het Sambisa-woud:

Extreme omstandigheden

De reeks bevrijdingen begon afgelopen dinsdag, toen het leger naar eigen zeggen een groep van 293 vrouwen en meisjes wist te bevrijden bij een grondoperatie tegen vier kampen van Boko Haram in het Sambisa-woud. Deze grondoperaties begonnen na langdurige bombardementen van het Nigeriaanse leger en zullen voorlopig doorgaan, zegt een woordvoerder van het Nigeriaanse leger tegen persbureau AP.

Tijdens een van de bevrijdingen probeerden de strijden van Boko Haram de vrouwen nog met zich mee te nemen, maar dat lukte niet vertelt een vrouw die gisteren aangekomen is in het vluchtelingenkamp:

“Toen we de soldaten zagen van het Nigeriaanse leger, staken we onze handen omhoog en riepen om hulp. De strijders van Boko Haram gooiden stenen naar ons en wilden dat wij hen volgden, maar we weigerden. We wisten dat de soldaten ons zouden meenemen.”

Ze vertelt ook dat voordat het Nigeriaanse leger arriveerde, ze al bijna twee weken niet gegeten hadden:

“We kregen enkel in de namiddag mais te eten. Zelfs toen we gered waren, zijn er nog tien mensen gestorven op weg naar het vluchtelingenkamp.”

De vrouwen en kinderen krijgen nu eerst medische hulp. Veel kinderen en baby’s zijn zwaar ondervoed. 21 kinderen uit de groep zijn opgenomen in het ziekenhuis vanwege schotwonden en breuken. Zeker 214 vrouwen zijn tijdens hun gevangenschap zwanger geraakt. “Bij sommigen was het te zien en bij anderen bleek het uit de test”, zei de directeur van het Bevolkingsfonds van de Verenigde Naties (UNFPA), de Nigeriaan Babatunde Osotimehin. Als de vrouwen en kinderen genoeg zijn aangesterkt, kunnen ze terug naar huis.

Waarom ontvoerd?

Boko Haram huwelijkt gevangengenomen vrouwen en meisjes uit aan strijders en dwingt hen ook om mee te vechten of zelfmoordaanslagen uit te voeren. Toen het leger deze week in gevecht raakte met Boko Haram, vochten aanvankelijk ook vrouwen en meisjes mee aan de zijde van de terreurgroep. Het is onbekend hoeveel mensen Boko Haram gedurende de gewelddadige opstand van de afgelopen zes jaar precies heeft gekidnapt.

Lees ook in NRC Handelsblad: Boko Haram eindelijk in defensief (€)