Muzikant, componist, Friezin in New York

Jazzsaxofoniste ontpopt zich op nieuwe cd vooral als componist.

Marike van Dijk: „Ik heb me als musicus hier in New York echt weten te verbreden.”
Marike van Dijk: „Ik heb me als musicus hier in New York echt weten te verbreden.” foto Kees Muizelaar

Dat ze aardig kan spelen op haar zilveren altsax, weet jazzsaxofoniste Marike van Dijk wel. En ook dat ze er best iets mee los weet te maken. Maar Van Dijk springt er op haar nieuwe album helemaal niet per se uit als blazer. The Stereography Project lanceert haar vooral als modern jazzcomponiste die in acht gelaagde composities dertien musici veel ruimte geeft op het snijvlak van jazz en hedendaags gecomponeerde muziek.

„Als ik speel houd ik altijd het gevoel dat er duizenden nog beter zijn dan ik. Mijn compositietechniek heeft echter een behoorlijke sprong gemaakt in deze stad”, vertelt Marike van Dijk (33) aan de koffie in de New Yorkse wijk Brooklyn. De saxofoniste, die werd geboren in het Friese Wikel, woont en werkt sinds 2011 in Amerika. Met de toen nog bestaande Huygensbeurs meldde de oud-student van conservatoria van Rotterdam en Amsterdam zich voor de Master compositie aan de New York University. En kreeg lessen bij de beroemde arrangeur en componist Gil Goldstein wiens appartement in Brooklyn ze bijna wekelijks bezocht.

Hoewel de stad haar bekend is, via een uitwisselingsprogramma studeerde ze jaren daarvoor een tijd aan de Manhattan School of Music, viel haar de eerste tijd studeren in New York niet mee. Toen ze arriveerde was ze bijna dertig jaar, en intussen een ‘vrij artiestenleven’ gewend. Vijf jaar terug debuteerde Van Dijk al met het album Patches of Blue. „Terug in de studeerbubbel moet je hard aan de bak om jezelf te redden. Muziekopleidingen hebben een minirealiteit, een eigen wereld. Dat levert de zoektocht naar een huis en vrienden in eerste instantie ook een kleine identiteitscrisis op. Wat voor muzikant ben je en wat wil je met die opleiding?”

Een recital op haar opleiding werd het beginpunt van haar net bij Brooklyn Underground Jazz Records uitgekomen cd. Met in totaal vijf blazers, een strijkkwartet, een jazzritmesectie en zang is The Stereography Project een sprankelend en ambitieus album, vol van intelligente wendingen en fraaie klankbeelden. De opening I Am Not a Robot is een filmisch soundtrackachtig stuk, met een piano solo in het midden en strijkkwartet aan het einde. In 322423 heeft ze een Messiaen-achtig idee laten draaien om een ritme van achtsten. In de bewerking van het Beatles-liedje She’s Leaving Home bouwde ze een frame rondom de melodie. „Aan een Beatles-liedje mag je eigenlijk niet zitten. Maar door er veel omheen te bouwen heb ik het zo weten uit te rekken dat het toch weer nieuw klinkt.”

Marike van Dijk nam op met een aantal Nederlandse musici die ook in New York wonen, zoals saxofonist Ben van Gelder, drummer Mark Schilders en bassist Ruben Samama. Ze beschouwt hen als geestverwanten in de stad waar ze zich artistiek gezien het meest vrij voelt. „Ik heb me als musicus hier in New York echt weten te verbreden en verdiepen. Ik heb altijd het idee gehad dat ik in Nederland in een muziekhokje moet passen. Maar ik wil niet kiezen. Ik wil componist zijn, maar ook rustig ergens folk kunnen spelen op de ukelele en erbij zingen.”

De muzikaliteit heeft ze van haar moeders kant, waar de familie een groot koor vormde. Haar vader was olympisch schaatser in de tijd van Ard Schenk en Kees Verkerk. „Ik heb er nog prachtige 8mm-filmbeelden van waar ik iets mee wil gaan doen.” Van Dijk rondde haar studie, die aanvulde met filmmuziek en modern klassieke muziek, in 2013 af. Stage liep ze onder meer bij de Blue Note jazzclub.

Met haar artiestenvisum kan de muzikante nog twee jaar in New York blijven, levend van optredens en bijbaantjes. Ze hoopt, met twee masters op zak, op niveau les te gaan geven. Met de optredens, weet ze, is nauwelijks geld te verdienen. Daarnaast componeert ze filmmuziek. Van Dijk: „Het is gestoord, gaaf, inspirerend en zo nu en dan ‘soulcrushing’ om hier te leven. Er is weinig rust en je moet je heel erg focussen op één ding om iets gedaan te krijgen. Maar dát zorgt ervoor dat je alleen doet wat je echt heel graag wilt.”

    • Amanda Kuyper