Een zeer geregisseerde campagne, met een geheel ongewisse uitkomst

De Britse verkiezingscampagne gaat haar laatste week in. Voor spontaniteit is amper plek.

Oppositieleider Ed Miliband (l) en premierDavid Cameron laten zich met kiezers fotograferen. Het oogt spontaan, maar in werkelijkheid ligt alles in de Britse verkiezingscampagne van minuut tot minuut vast. Foto’s Andrew Yates/Reuters & Toby Melville/AFP

Vanavond is, met een week te gaan tot de Lagerhuisverkiezingen, het laatste debat tussen de drie leiders van de grote partijen. Nou ja, debat. Ze zullen afzonderlijk door BBC-presentator David Dimbleby en het publiek worden ondervraagd.

Dat is symbolisch voor een campagne die zich kenmerkt door een zeer strakke regie. Spontane ontmoetingen met kiezers hadden David Cameron en Ed Miliband nauwelijks, er waren vooral fotomomenten en officiële toespraken.

Het laat zien hoe bang de partijleiders zijn geworden voor een Gordon Brown-moment. Tijdens de campagne van 2010 noemde de toenmalige premier kiezer Gillian Duffy met wie hij net had gesproken, een „bekrompen vrouw”. Zijn microfoon stond nog aan. Zeker omdat de peilingen nog altijd wijzen op een nek-aan-nekrace wordt ditmaal niets aan het toeval overgelaten.

De vraag is of vanavond een van beiden een voorsprong kan nemen. De zittende premier Cameron had, voor de campagne een maand geleden begon, de beste papieren: de economie groeit. Oppositieleider Miliband kampte met een imagoprobleem, en de erfenis van de crisis die onder Labour-regeringen ontstond.

Een groot deel van de Tory-campagne was erop gericht kiezers te overtuigen dat de Labour-leider geen staatsman was. Maar duidelijk is dat de Conservatieven Milibands veerkracht hebben onderschat, of liever: Labours boodschap. De beloftes over belastingmaatregelen en overheidsuitgaven van de sociaal-democraten doen in robuustheid nauwelijks onder voor die van de Tories. Ook onder Labour zullen de bezuinigingen nog doorgaan.

Kiezers die nog niet weten op wie zij zullen stemmen, geven bovendien aan dat ze de Conservatieven de economie toevertrouwen, maar geloven dat Labour het het beste met henzelf voorheeft.

De impopulariteit van Miliband is ondertussen ook afgenomen (van minus 56 procent naar minus 26 procent). Zijn team geloofde er al maanden heilig in dat als de Labourleider maar de kans kreeg zichzelf te presenteren, de kiezer hem met andere ogen zou bekijken.

Vrijgezellenfeest

De twee tv-debatten werden voorbereid met hulp van onder anderen Alastair Campbell, de spindoctor van Tony Blair. Dat Cameron bij het laatste debat wegbleef, en LibDem-leider Nick Clegg daarom niet werd gevraagd deel te nemen, bleek een voordeel voor Miliband. Drie van de vier opponenten bij dat debat – de uitzondering was UKIP-leider Nigel Farage – hopen op een Labour-minderheidsregering die zij kunnen gedogen. De leiders van de SNP, de Green Party en Plaid Cymru waren kritisch, maar vooral ook gedienstig.

En Miliband had geluk. Een van de weinig spontane momenten van de campagne was toen een vrijgezellenfeest de Labour-campagnebus omringde, en om een foto riep. De beelden van een grijnzende Miliband met tien vrolijke vrouwen volgde bovendien op een spectaculair mislukte poging van de conservatieve Daily Mail hem als onbetrouwbaar af te schilderen. Door te melden dat hij, voor zijn huwelijk, twee vrouwen tegelijk probeerde te versieren, onder wie de voormalig economieverslaggever van de BBC. Uit alle hoeken bekenden hoogopgeleide vrouwen vervolgens dat zij Miliband eigenlijk best oké vonden.

„Hell yes!”, antwoordde Miliband op de vraag van interviewer Jeremy Paxman of hij premier kon worden. Maar zo ver is het nog niet. In Schotland dreigt Labour te worden weggevaagd. De laatste peiling geeft de Schotse nationalisten 57 van de 59 zetels (nu heeft de SNP er zes). En zonder de Schotse zetels wordt het moeilijk voor Labour een meerderheid te krijgen, en zelfs de grootste partij te worden.

Cameron heeft bovendien na een paar matte weken energie gekregen. Met opgestroopte mouwen en een stem die in crescendo oploopt, voert hij sinds dit weekeinde campagne. In de wetenschap dat er maar een paar zetels de ene of andere kant op nodig zijn om volgende week te winnen.