Ballast: de verliezer die steeds wordt gered

Bij de redding van het bouwbedrijf spelen drie banken en concurrent Strukton de hoofdrollen.

Bouwbedrijf Ballast Nedam is een kat met negen levens. Elke keer weet de onderneming met een noodsprong het vege lijf te redden en is de voortgang van de werkzaamheden weer even verzekerd.

De overlevingsstrijd van Ballast Nedam (ruim 2.800 werknemers) loopt van een omkoopschandaal in Saoedi-Arabië en een dure schikking met de Nederlandse justitie via verliezen op de verbreding van de A15 Maasvlakte-Vaanplein (MaVa), via winstwaarschuwing en het voortijdig vertrek van topman Bruijninckx, via een eerste reddingsactie plus kapitaalinjectie, via nog meer MaVa-verliezen, via de uitverkoop van kroonjuwelen zoals de offshoredivisie, naar de aankondiging eind vorig jaar dat er fusie- en overnamegesprekken op gang kwamen.

Die zijn, zo kan nu worden geconstateerd, stuk voor stuk mislukt. Ballast Nedam wist geen cijfers over 2014 te produceren. Eerst was het wachten op de accountant van het MaVa-poject. Vervolgens bleek er geen akkoord met de banken over hun kredieten en dus over de continuïteit van Ballast.

Gistermorgen publiceerde Ballast Nedam toch nog onverwacht de hoofdlijnen van een reddingsplan, waarin de banken én concurrent Strukton de hoofdrollen spelen. Beleggers reageerden alsof Ballast Nedam een nieuw groeimodel had ontdekt en dreven de koers op. Toch tduidt het reddingsplan niet op groei, maar op beheerste krimp.

Drie banken – ING, Rabobank en RBS – komen over de brug met projectfinancieringen (265 miljoen euro), twee leningen met een hoger risico (samen 53 miljoen), een tijdelijke lening (10 miljoen) plus een garantie op een nieuwe kapitaalinjectie.

Met de opbrengst van deze kapitaalinjectie van in totaal 20 miljoen euro wordt die tijdelijke lening weer afgelost. De drie banken staan garant voor de helft van die kapitaalinjectie, de andere helft doet infrastructuurbouwer Strukton. Verder neemt Strukton de hoofdrol van Ballast Nedam over in twee hoofdpijnprojecten: MaVa en de A2-tunnel bij Maastricht.

Het voortbestaan van Ballast is de uitkomst van de belangenstrijd tussen de banken, Strukton en Rijkswaterstaat. De verliezers zijn duidelijk: de zittende aandeelhouders van het bedrijf. Zij mogen straks met de kapitaalinjectie meedoen, maar dat betekent wel: extra geld steken in een krimpend bedrijf waarvan de toekomstige winstcapaciteit vooralsnog vaag is.

Om een ogenschijnlijk technisch detail te noemen: Ballast verlaagt de zichtbare (nominale) waarde van zijn aandelen van 1 euro naar 1 eurocent. Dat betekent dat het bedrijf die kapitaalinjectie van 20 miljoen kan regelen door 2 miljard nieuwe aandelen uit te geven. De zittende aandeelhouders die geen nieuw kapitaal in het bedrijf willen steken worden weggevaagd.

Zijn er winnaars? De banken houden Ballast Nedam overeind en hebben genoeg tijd gehad om de vooruitzichten te beoordelen. Kennelijk zijn die beheersbaar. Maar een reddingsactie is altijd risicovol, dus verhogen de banken hun rentetarieven en rekenen zij extra provisies.

Rijkswaterstaat weet nu één ding zo goed als zeker: lopende projecten worden afgebouwd. Ook zekerheid heeft een prijs: de laatste zin van het persbericht over de redding meldt dat Rijkswaterstaat heeft toegezegd mee te werken aan de afspraken die nu moeten worden uitgewerkt.

Vandaag had Rijkswaterstaat bijvoorbeeld het laatste deel van de MaVa-aanbesteding à 250 miljoen euro moeten overmaken als het project op tijd af was geweest. Nu betekent de redding dat een betalingsregeling getroffen kan worden om het geld in stappen over te maken, gelijk opgaand met het oplossen van de talloze uitvoeringsgeschillen.

Het meeste risico neemt echter de eigenaar van Strukton: de beursgenoteerde bouw- en ingenieursholding Oranjewoud uit Almere, die wordt geleid door grootaandeelhouder Gerard Sanderink.

Eerder dit jaar stak Sanderink zelf 25 miljoen euro in Oranjewoud/Strukton om hun MaVa-verliezen te compenseren en de onderhandelingen met de banken over de financiering een gunstige wending te geven.

Nu helpt Sanderink de banken om Ballast Nedam te redden. Daarmee werpt hij zich op als een kapitaalkrachtige kenner van de markt die gedeelde belangen heeft met de banken en dus op hun steun kan rekenen.

Maar Sanderink wordt ook een sterke tegenspeler van Rijkswaterstaat in de afwikkeling van huidige hoofdpijnprojecten. Een tegenspeler, die in níéuwe projecten de partner van Rijkswaterstaat wil worden.