Wat is dat voor gesjoemel bij de dochters van NS?

Beeld NRC Q

De NS bracht het gisteren zelf naar buiten: het rapport waarin staat dat de aanbesteding voor het openbaar vervoer in de provincie Limburg niet helemaal, of helemaal niet eerlijk is verlopen. Vijf vragen over hoe het in elkaar zit:

1. Wie zijn de hoofdrolspelers?

Veolia. Arriva. Abellio. Interessant klinkende namen zat bij de vervoerders die de Limburgers van A naar B wilden brengen.

Veolia verzorgt sinds 2006 het openbaar vervoer in Limburg, maar voldeed in de eerste aanbestedingsronde al niet aan de criteria. Het bedrijf kwam te veel geld tekort voor een sluitende exploitatie. Arriva dong ook mee, maar verloor uiteindelijk van Q-Buzz.

Q-Buzz is een dochterbedrijf van Abellio, dat weer een dochterbedrijf van de NS is. Q-Buzz schreef het bod waarmee het, na een moeizame strijd, de concessie van Limburg voor Abellio won.

2. Wat ging er dan niet eerlijk?

Q-Buzz maakt bij het schrijven van dat bod gebruik van vertrouwelijke informatie die werd doorgespeeld door een oud-medewerker van concurrent Veolia. Deze man had nog wel een concurrentiebeding lopen bij zijn oude werkgever, dus werd hij via een constructie met een extern adviesbureau aan het werk gezet.

“Ik ga zo gericht mogelijk aan de slag met het doel, de aanbesteding in Limburg te winnen”, schreef hij aan de top van Qbuzz. “Mochten er problemen ontstaan met mijn concurrentiebeding, dan beschermen jullie me voor de consequenties.”

3. Waarom is Limburg belangrijk?

Geld, veel geld. De concessie gaat over al het regionale openbare vervoer in de provincie: dus trein, bus en openbaar vervoer op maat (busjes, auto’s). Alleen de intercity’s blijven in handen van NS.

Dat levert 55,5 miljoen euro per jaar op, en de reizigersomzet is jaarlijks goed voor 60 tot 75 miljoen euro. Aangezien de concessie geldt van 2016 tot 2031 gaat het uiteindelijk om een bedrag tussen de 1,7 en 2 miljard euro.

4. En het imago van de NS?

Dat krijgt klappen. De Tweede Kamer is verbijsterd. Minister Dijsselbloem is boos.

Hij schrijft aan de Tweede Kamer dat de bevindingen een ‘onthutsend beeld schetsen van de cultuur, het beoordelingsvermogen en de integriteit van de betrokken Qbuzz-medewerkers’.

De NS doet vast aan damage control. Het heeft twee bestuurders van Q-Buzz geschorst. Ook laat het weten de onregelmatigheden “volstrekt onaanvaardbaar, verwerpelijk en tegenstrijdig aan de cultuur waar NS voor staat” te vinden. Verder biedt het zijn excuses aan, “in het bijzonder aan de Provincie Limburg en Veolia”.

Rapport Van Bevindingen

5. Hoe nu verder?

Hoewel in het onderzoek van de NS niet bewezen wordt dat voor Abellio de informatie doorslaggevend was, staat de concessie nu wel op losse schroeven. Veolia eist - niet heel verrassend - een nieuwe aanbesteding. Of de NS de concessie nu kwijtraakt, kon de provincie nog niet zeggen. NS-directeur Timo Huges schrijft dat een eventueel besluit om de gunning weer ongedaan te maken, “volledig zal worden geaccepteerd”.

Screenshot OV-magazine

Screenshot OV-magazine

Overigens bedacht Abellio voor het vervoer in Limburg vast wéér een nieuwe naam, DOOR!. Want:

“In de Euregio reizen veel mensen door naar België of Duitsland. We bieden vervoer van deur tot deur, niet van halte tot halte. En in Limburg is Door een jongens- en meisjesnaam, zo komen we dichtbij.”

Dat is nog maar de vraag, dus.