Vanaf het begin was het chaos met de pgb’s

Verstrekking van pgb’s is gewijzigd om fraude te voorkomen. Dat geeft nieuwe problemen.

Het doolhof rondom het pgb

1 Wat is een persoonsgebonden budget?

Het persoonsgebonden budget (pgb) is geld dat langdurig zieke of gehandicapte mensen krijgen van de overheid, om zelf hun zorgverleners en medische hulpmiddelen in te kopen. In Nederland maken bijna 200.000 mensen gebruik van een persoonsgebonden budget. Het gaat om kinderen, volwassenen en veel ouderen. Sommige mensen krijgen het geld uit een potje van de gemeente. Dat wordt uitgekeerd door de Sociale Verzekeringsbank (SVB). Een kleinere groep (55.000 mensen) krijgt geld voor persoonlijke verzorging en verpleging via de zorgverzekeraar. Jaarlijks wordt voor ruim twee miljard euro aan zorg ingekocht.

2 Wat is er veranderd voor mensen die een pgb krijgen?

Er is begin dit jaar veel veranderd voor mensen met een pgb. Patiënten (‘budgethouders’) krijgen niet meer vooraf geld om zorg in te kopen, Hun hulpverleners worden nu achteraf betaald. Tot die verandering is besloten, omdat er veel werd gefraudeerd met pgb’s. Er zijn verhalen over mensen die tienduizenden euro’s aanvroegen én kregen, terwijl ze niet ziek waren. Denk aan de budgethouder die beweerde in een rolstoel te zitten, maar tijdens een controle bleek rond te wandelen op hoge hakken. Door de hulpverleners rechtstreeks uit te betalen, moet fraude worden voorkomen.

3 Wat is het probleem?

In één zin: grote vertraging met uitbetalingen aan duizenden hulpverleners en chaotische informatievoorziening daarover aan patiënten. Patiënten kunnen de SVB niet bereiken, en op e-mails wordt soms niet of pas heel laat gereageerd. In de meest schrijnende gevallen leidt het uitblijven van uitbetaling ertoe dat patiënten hun zorgverleners niet kunnen betalen, waardoor zij in sommige gevallen tijdelijk zonder zorg kunnen komen te zitten. Het is, ook voor de SVB en het ministerie, onduidelijk hoeveel zorgverleners niet zijn uitbetaald. Voor de maand maart heeft de SVB aan 178.000 zorgverleners een bedrag betaald. Of dat hun volledige loon is, is onbekend. Wat de SVB ook niet kan zeggen is of alle zorgverleners hun geld hebben gekregen over januari, februari en maart: „Hoe groot de groep zorgverleners is die nog niets kreeg, is onduidelijk.”

4 Veel patiënten hebben problemen met de Sociale Verzekeringsbank. Ligt de schuld bij de SVB?

De Sociale Verzekeringsbank krijgt de meeste kritiek, omdat patiënten van deze instantie geld moeten krijgen. De uitkeringsinstantie is daarom vanaf dag één de kop van jut geweest. Dat is deels terecht, want er worden inderdaad fouten gemaakt bij de Sociale Verzekeringsbank. Maar deze problemen zijn niet los te zien van andere spelers in een spel dat voor patiënten is verworden tot doolhof.

5 Hoe ziet dat doolhof er uit?

Een aanvraag voor de uitbetaling van zorg gaat over vele schijven. Een duik in het doolhof: de gemeente moet goedkeuren dat een patiënt geld krijgt voor zorg en bepalen op hoeveel deze recht heeft. Over dat bedrag moet daarna het Centraal Administratiekantoor (CAK) zich buigen, en bepalen of de patiënt een eigen bijdrage moet betalen. Daarvoor zijn gegevens nodig van gemeente en Belastingdienst. De patiënt moet zelf met de hulpverlener contracten sluiten en deze opsturen naar de SVB. Als in één van de lagen in dit systeem slecht wordt gecommuniceerd tussen instanties, of als patiënten een fout maken in de vele papieren die ze moeten invullen en opsturen, loopt het systeem vast. Het helpt ook niet dat de formulieren die patiënten moeten lezen bol staan van ambtelijk jargon. Dit alles schrijnt eens temeer omdat staatssecretaris Van Rijn een jaar voor de invoering meermalen nadrukkelijk is gewaarschuwd voor slechte communicatie tussen instanties en patiënten.