Klimaat

Opwarming krijgt toch de schuld

Omdat klimaat nu eenmaal iets heel anders is dan het weer, blijft het lastig om de opwarming van de aarde de schuld te geven van een zware regenbui of een extreem warme dag. Dus, dachten ze bij de ETH in Zürich, laten we eens kijken wat de klimaatmodellen te zien geven. Erich Fischer en Reto Knutti vergeleken wat er zou zijn gebeurd met zware neerslag en extreme hitte als de temperatuur sinds 1901 ongeveer gelijk zou zijn gebleven, in vergelijking met een gemiddelde temperatuurstijging van 0,85 graden Celsius die we in werkelijkheid hebben gehad.

Voor de hitte keken ze naar extremen die in het begin van de vorige eeuw ongeveer eens in de 1.000 dagen voorkwamen (volgens de onderzoekers zijn dat niet de allerergste  extreme weersituaties). Wat bleek? Diezelfde extreme temperatuur komt nu ongeveer vier keer per 100 dagen voor. Dat betekent dus dat driekwart van alle extreme hittedagen het gevolg zijn van de opwarming van de aarde.

Fischer en Knutti, die hun onderzoek publiceerden in Nature Climate Change, keken ook naar zeer zware neerslag. In dit geval zagen zij een toename van ongeveer 18 procent in vergelijking met het pre-industriële tijdperk. Fischer zegt:

Climate change doesn’t ‘cause’ any single weather event in a deterministic sense. But a warmer and moister atmosphere does clearly favour more frequent hot and wet extremes.

Vervolgens draaiden de onderzoekers de temperatuur in de klimaatmodellen op naar de toename met twee graden die wereldwijd als de grens van  het acceptabele is afgesproken (zie ook hier). In dat geval zagen zij een toename van zware regen en sneeuwbuien met zo’n 40 procent en een verdubbeling van het aantal hittedagen. Knutti concludeert:

The bottom line is that things are not that complicated. You make the world a degree or two warmer, and there will be more hot days. There will be more moisture in the atmosphere, so that must come down somewhere.

Klimaatwetenschapper Kevin Trenberth vindt de studie weliswaar nuttig, maar misschien toch net iets te simpel. Hij wijst er in een reactie op dat de meeste modellen die zijn gebruikt moeite hebben met het voorspellen van neerslag.

Hooggebergte

Ook in Nature Climate Change verscheen een interessant onderzoek naar de temperatuurstijging in het hooggebergte. De studie laat zien dat de afgelopen 20 jaar temperaturen boven de 4.000 meter 75 procent sneller zijn gestegen dan onder de 2.000 meter. Een belangrijke van die snellere stijging is de sneeuw. Die weerkaatst het zonlicht beter dan de aarde. Dus als de sneeuw verdwijnt, of bijvoorbeeld donkerder wordt doordat er roet op neerdaalt, wordt er meer warmte opgenomen en zal de sneeuw vervolgens sneller verdwijnen. Pepin stelt:

There is growing evidence that high mountain regions are warming faster than lower elevations and such warming can accelerate many other environmental changes such as glacial melt and vegetation change, but scientists urgently need more and better data to confirm this. If we are right and mountains are warming more rapidly than other environments, the social and economic consequences could be serious, and we could see more dramatic changes much sooner than previously thought.

De onderzoekers zijn wel voorzichtig met hun conclusies. Ze beseffen dat ze ernstig gehinderd worden door het gebrek aan data. Ze pleiten dan ook voor meer meetpunten, betere observaties, meer gedetailleerde klimaatmodellen en betere internationale samenwerking om de schaarse gegevens die er zijn zo goed mogelijk te verwerken.

Volgens de onderzoekers is het aantal observatiestations boven de 4.500 meter slechts een tiende van het aantal stations onder die hoogte. En op nog iets grotere hoogte zijn die stations zo recent geplaatst dat er geen langertermijnpatronen in de data te maken zijn. Hoofdauteur Nick Pepin:

It’s understandable that the information collected so far is somewhat piecemeal. Mountains are difficult to study, they are remote and often inaccessible, and it is expensive and often challenging to find ways of effectively monitoring what is happening. Mountains are also very complicated landscapes, and have a wide variety of microclimates which makes it hard to see the overall picture.

Dat ze toch met een voorzichtige conclusie komen, heeft te maken met het maatschappelijke belang van het onderzoek. De gletsjers en ijs- en sneeuwmassa’s in de bergen zijn essentieel voor de watervoorziening van vele miljoenen mensen in de lager gelegen gebieden. Hoe groter de risico’s, hoe belangrijker het is die zo snel mogelijk goed te kunnen inschatten.

Blogger

Paul Luttikhuis

Buitenlandredacteur Paul Luttikhuis volgt op dit blog nieuws over klimaatverandering. Hij schrijft over sociale en economische gevolgen, over manieren waarop landen zich daarop voorbereiden, over nieuwe wetenschappelijke inzichten en over de onderhandelingen na ‘Parijs’. Regelmatig zullen gastauteurs hun licht laten schijnen op deze thema’s.