Domme fout, geen opzet in Srebrenica

Het OM hoeft geen strafzaak te beginnen tegen kolonel b.d. Karremans wegens Srebrenica, oordeelt het gerechtshof.

Er komt twintig jaar na de mislukte Nederlandse VN-operatie in Srebrenica, waarbij ruim 8.000 moslims het leven lieten, geen vervolg op het militaire drama voor de Nederlandse strafrechter. Het gerechtshof in Arnhem besloot vandaag dat het Openbaar Ministerie geen strafrechtelijk onderzoek hoeft te beginnen tegen Thom Karremans, commandant van de zogeheten Dutchbat-troepen tijdens de val van de moslimenclave Srebrenica in 1995, wegens medeplichtigheid bij genocide, oorlogsmisdrijven en moord. Ook plaatsvervangend commandant Rob Franken en adjudant Berend Oosterveen gaan vrijuit.

Het hof oordeelt dat het beklag van nabestaanden van Srebrenica in „alle onderdelen dient te worden afgewezen”. Er is volgens de raadsheren niet gebleken dat er sprake is van concrete strafrechtelijke aansprakelijkheid van Nederlandse militairen.

Het besluit van het hof volgt in een beklagzaak die door vier familieleden van slachtoffers van Srebrenica was aangespannen. Het OM oordeelde al in maart 2013 dat de drie Nederlandse militairen niet strafrechtelijk verwijtbaar betrokken waren geweest bij misdaden van het Bosnisch-Servische leger in juli 1995.

Van januari tot eind juli 1995 stond de enclave Srebrenica onder bescherming van een Nederlandse VN-eenheid. Na de inname van de enclave op 11 juli werden volgens het Joegoslavië-tribunaal ruim 8.000 moslimmannen en jongens door Bosnische Serviërs onder leiding van Ratko Mladic vermoord. In september 2013 bepaalde de Hoge Raad dat de Nederlandse staat wel civielrechtelijk aansprakelijk is voor de dood van de drie Bosnische moslimmannen Rizo Mustafic (elektricien) en Ibro en Muhamed Nuhanovic (vader en broer van de tolk Hassan).

Advocaat Geert-Jan Knoops, die Karremans en Oosterveen bijstaat, meent dat op grond van eerdere uitspraken van internationale straftribunalen vervolging niet mogelijk is. „Voor zulke zware aantijgingen geldt dat er sprake moet zijn van opzet.”

Het hof oordeelt dat voor het bepalen van ieders strafrechtelijke verantwoordelijkheid moet worden bekeken „wat ieder voor zich aan wetenschap had”. Het hof oordeelt over het wegsturen van Muhamed Nuhanovic van de compound dat Franken niet had hoeven te beseffen dat hij na het verlaten van de compound een aanmerkelijke kans liep te worden vermoord. Veroordeling door de strafrechter acht de beklagkamer daarom hoogst onwaarschijnlijk.

Van strafrechtelijke aansprakelijkheid van Karremans op grond van command responsibility is volgens het hof geen sprake. Ibro Nuhanovic had op de compound mogen blijven. Dat is ook uitdrukkelijk tegen hem gezegd. Hij heeft er voor gekozen om toch, met zijn vrouw en zoon, te vertrekken. Een dapper besluit, waarvoor hij alle respect verdient. Maar wel zijn eigen besluit, waarvoor beklaagden niet strafrechtelijk aansprakelijk zijn.

Rizo Mustafic had ook op de compound mogen blijven. Tegen hem is bij vergissing gezegd dat hij niet mocht blijven. Van enig opzet is naar het oordeel van het hof geen sprake. Er was sprake van een stomme fout, die op zijn hoogst een vervolging wegens dood door schuld kan rechtvaardigen, maar dat feit is inmiddels verjaard.

Knoops zei vanochtend dat zijn cliënten met instemming hebben kennis genomen van het besluit van het hof. Hij meent dat als er verwijten kunnen worden gemaakt dit moet gelden ten aanzien van „de VN en de politici die destijds besluiteloos waren om de impasse te doorbreken en Dutchbat in de steek lieten”.

De advocate van de nabestaanden, Liesbeth Zegveld, spreekt van „een trieste dag voor de rechterlijke controle op militaire operaties. Als er in deze zaak geen volwaardig onderzoek op zijn plaats is, dan kunnen we het strafrecht voor onze militairen beter afschaffen”.

De advocaat kondigt aan dat ze het Europese Hof voor de Rechten van de Mens vraagt Nederland te dwingen tot vervolging over te gaan.