De paus noemt het een heilige plicht om het klimaat te redden

Gisteren zei de paus op een bijeenkomst over klimaatverandering dat wij het klimaat móéten redden. De neoconservatieve leden van het Heartland Institute maken zich nu grote zorgen.

Paus Franciscus plant een olijfboom samen met de Israëlische oud-president Shimon Peres in Jerusalem, mei 2014. Foto AMIR COHEN/EPA

Laat u niet misleiden door zogenaamde experts van de Verenigde Naties. De mensheid veroorzaakt helemaal geen klimaatcrisis op Gods groene aarde. Met die boodschap is het Heartland Institute, een neoconservatieve denktank uit Washington, neergestreken in het Vaticaan.

Daar sprak paus Franciscus gisteren met zo’n zestig deskundigen over de gevolgen van de opwarming van de aarde. Sprekers waren onder anderen VN-chef Ban Ki-moon en de bekende Amerikaanse econoom Jeffrey Sachs. De bijeenkomst vormt de opmaat naar een encycliek, een pauselijke brief, over milieu en klimaat, die in juni of juli moet verschijnen.

Bij het Heartland Institute, dat overigens niet door de paus was uitgenodigd, zijn ze als de dood dat Franciscus zich voor zijn encycliek laat leiden door wat zij beschouwen als ‘klimaatalarmisten’ – in hun ogen mensen die zich grote zorgen maken over de opwarming van de aarde en die tegelijkertijd de vele feiten negeren waaruit zou moeten blijken dat er geen relatie bestaat tussen de uitstoot van broeikasgassen en klimaatverandering.

Wat mensen doen, zeggen ze bij het Heartland, dat jarenlang gesponsord werd door energiegigant ExxonMobil, is de aarde gebruiken ‘voor het heil van de mensheid’. Op hun website richten ze zich tot de paus: voorkom dat u met ‘het enorme gewicht van uw morele autoriteit’ corrupte wetenschappers steunt. ‘Spreek u uit voor de armen en de achtergestelden van deze wereld die betaalbare en betrouwbare energie nodig hebben om zich aan de armoede te ontworstelen.’

It’s in the name, Franciscus

De Heartlanders hebben reden om zich grote zorgen te maken. De paus heeft zich herhaaldelijk over het milieu en over klimaatverandering uitgelaten.

De keuze voor de naam Franciscus, beschermheilige van de dieren en van de natuur gaf al een aanwijzing voor zijn visie. Tijdens zijn bezoek aan de Filippijnen, dat eind 2013 werd getroffen door een uitzonderlijk zware tyfoon, zei Franciscus: „Ik weet niet of het de enige oorzaak is, maar het is zeker voor een groot deel de mens die de natuur een klap in het gezicht heeft gegeven. We hebben [de macht] in zekere zin overgenomen van de natuur.”

Dat standpunt van Franciscus is niet nieuw. De katholieke kerk beschouwt de mens als rentmeester van de schepping. Franciscus’ voorganger, Benedictus XVI, riep wereldleiders voor de grote klimaattop in Kopenhagen in 2009 op om hun verantwoordelijkheid te nemen, gezamenlijk en in solidariteit met de armsten. En diens voorganger, Johannes Paulus II, waarschuwde al in 1990 voor het gevaar van ‘het broeikaseffect’.

De bijeenkomst werd afgesloten met een verklaring waarin door de mens veroorzaakte klimaatverandering ‘een wetenschappelijke realiteit’ genoemd werd.

Het is ook niet winstgevend

„Iedereen moet begrijpen dat het beleid zo gaat veranderen dat het niet langer winstgevend is om de planeet te verwoesten”, zei econoom Jeffrey Sachs na afloop. „Bedrijven die doorgaan met het zoeken naar nieuwe bronnen van fossiele brandstoffen, die niet meer veilig gebruikt kunnen worden, moeten beseffen dat ze daarvoor een hoge prijs gaan betalen.”

VN-chef Ban Ki-moon zei dat hij de paus heeft gesproken over zijn encycliek. Volgens hem noemt de paus daarin bescherming van het milieu „een heilige plicht voor iedere gelovige”. Hij zei ervan overtuigd te zijn dat de encycliek een grote impact zal hebben op het klimaatdebat.

Daarmee is de missie van het Heartland Institute mislukt. De Amerikaanse katholieke bisschoppenconferentie kondigde eerder al aan dat ze de encycliek zullen gebruiken om het standpunt van de kerk opnieuw onder de aandacht te brengen, een campagne die eindigt met een toespraak van de paus in het Amerikaanse Congres in september.

Franciscus spreekt daar op uitnodiging van John Boehner, de Republikeinse voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, en zelf katholiek. Hij zou wel eens spijt kunnen krijgen van zijn uitnodiging. Boehner is, net als veel Republikeinen, een scepticus als het om klimaat gaat. Partijgenoten als Jeb Bush en Marco Rubio, ook beiden katholiek, mijden het thema klimaat met als argument dat ze geen wetenschapper zijn. Dat standpunt wordt met deze paus moeilijker vol te houden.