Zwarte jeugd relt nu in Baltimore

Hevige straatgevechten na dood arrestant vestigen aandacht op uitzichtloosheid in zwarte wijken

Een man is bespoten met pepperspray en heeft daarna melk over zijn gezicht gegoten. Foto REUTERS / Shannon Stapleton

Kijk, daar komen ze weer. Harley Wilson knikt met zijn hoed naar het einde van de straat, in het noordwesten van Baltimore, waar opnieuw een groep jonge relschoppers op een politiecordon afloopt. Ze zwaaien met honkbalknuppels en hebben bierflesjes in de hand. Wilson, een zestiger, zet een paar stappen naar voren, alsof hij de politie wil beschermen. „Ik ben vooral bezorgd om die jongens. Ze zijn jong, dronken en opgefokt. Worden ze nu gearresteerd, dan is hun hele leven verpest.”

Honderden relschoppers richtten vannacht grootschalige vernielingen aan in Baltimore. Maar een groep van ruim 150 senioren en kerkleiders is deze nacht op straat om op de betogers in te praten, maar het wil nog niet erg lukken. Via App-groepjes sturen ze elkaar foto’s van branden en plunderingen. „Ik heb net één jongen uit de handen van de politie getrokken”, zegt James Mullen, een dominee uit West-Baltimore. „Ik zei: idioot, je maakt alles kapot. Wie help je hier nu mee?”

De rellen van vannacht volgen op de begrafenis, eerder op de dag, van Freddie Gray. Gray is voor Afro-Amerikanen een symbool van politiegeweld tegen zwarte burgers, zoals Michael Brown dat voor Ferguson is. Hij overleed op 19 april, een week nadat hij was gearresteerd wegens het bezit van een stiletto. De omstandigheden van zijn dood zijn onduidelijk, maar bij zijn arrestatie raakte hij zwaargewond. Na zijn begrafenis braken zondag al snel rellen uit bij de kerk. Scholieren gooiden stenen naar de politie.

In de loop van de avond wordt de sfeer grimmiger. Groepjes jongeren trekken op door het westen van Baltimore. Ze plunderen winkels, stichten brand en vernielen auto’s. De politie houdt tientallen mensen aan, er raken zeker vijftien agenten gewond.

De gouverneur van de staat Maryland heeft de Nationale Garde opgeroepen. De duizend agenten op straat kunnen het niet aan. De Afro-Amerikaanse burgemeester Stephanie Rawlings-Blake zei: „Wat generaties mensen in deze stad hebben opgebouwd, wordt nu door tuig verwoest.”

Toevallig vallen de onlusten samen met het aantreden van Loretta Lynch, de eerste zwarte vrouw als minister van Justitie. Haar voorganger Eric Holder, ook een Afro-Amerikaan, probeerde na de rellen in Ferguson de zwarte gemeenschap en de politie te verzoenen. Baltimore wordt nu de eerste test van Lynch’ ministerschap.

Jarenlang uitzichtloos

Een politiehelikopter met zoeklicht cirkelt boven het hoofd van Harley Wilson. Niet alleen de dood van Freddie Gray, maar al jarenlang groeiende uitzichtloosheid heeft de woede aangewakkerd, zegt hij. „Jongeren hier gaan niet meer naar school. In de meeste gezinnen is geen vader. Iedereen sluit zich bij een gang aan.”

Wilson herinnert zich de rassenrellen van 1968, die volgden op de moord op Martin Luther King. Die is de wijk eigenlijk niet te boven gekomen, zegt hij. Sommige straten zijn nooit meer opgeknapt. De werkloosheid ligt boven de 50 procent, decennia van werkloosheid zorgden voor een enorme leegloop. Eén op de drie huizen van Sandtown,d e wijk waar Wislon woont, is onbewoond, sommige straten zijn volledig dichtgetimmerd. Bijna tweederde van de inwoners heeft de middelbare school niet afgemaakt. „De bendes hebben de functie van familie overgenomen”, zegt Wilson.

Baltimore was jarenlang het decor voor The Wire, de tv-serie over de relatie tussen de politie, de media en de zwarte gemeenschap. David Simon, bedenker van de serie en een bekende schrijver-journalist in Baltimore, schreef op zijn blog dat „de woede, het egoïsme en de brutaliteit van hen die het recht op geweld opeisen, moet ophouden.(...) Dit is een belediging voor de nagedachtenis aan Freddie Gray. (..) Keer om. Ga naar huis. Alsjeblieft.”