Waarschuwing voor pgb-chaos genegeerd

Hulpverlener helpt een gehandicapte man bij het aantrekken van zijn schoenen. Foto ANP / Roos Koole

Bij de voorbereiding van de zorghervormingen door staatssecretaris Van Rijn (Zorg, PvdA) is te er veel te weinig aandacht gegaan naar het persoonsgebonden budget (pgb). Bijna een jaar geleden werd al gewaarschuwd dat uitkeringsinstantie de Sociale Verzekeringsbank (SVB) met een “onlegbare puzzel” zou worden geconfronteerd omdat er een volstrekt gebrek aan samenwerking was tussen allerlei betrokken instanties. Dat blijkt uit een interne brief waarover NRC Handelsblad beschikt.

Sinds begin dit jaar is het systeem voor uitbetaling van persoonsgebonden budgetten circa 110.000 thuiswonende hulpbehoevende mensen veranderd. Zij krijgen niet meer vooraf geld om zorg in te kopen, maar hun hulpverleners worden achteraf betaald. Dit heeft tot grote problemen geleid, waardoor er veel zorgverleners dit jaar maanden te laat of nog helemaal niet betaald zijn.

Niets op elkaar afgestemd

In een brief van juli 2014 waarschuwt een expert Zorginstituut Nederland, dat gefinancierd wordt door het ministerie van Volksgezondheid, dat de hulpbehoevende “de rekening krijgt gepresenteerd” omdat gemeentes, ministerie en andere betrokkenen niets met elkaar afstemmen. Het Zorginstituut heeft die brief op 4 augustus doorgestuurd naar het ministerie.

De gebrekkige afstemming is een probleem, want voordat een hulpverlener krijgt uitbetaald, moeten verschillende instanties daarvoor groen licht hebben gegeven. Als niet goed gecommuniceerd wordt, is onduidelijk hoeveel geld aan welke personen mag worden uitgekeerd.

Dit is zijn precies het belangrijkste probleem dat nu speelt met de pgb’s. Het systeem is ontaard in een chaos waardoor patiënten of hun familie van het kastje naar de muur worden gestuurd en verdwalen tussen de instanties. De deskundige waarschuwt op 30 juli dat de situatie risico’s met zich meebrengt “met onvoorziene gevolgen”. Hij schrijft letterlijk:

“In de nieuwe keten (gemeenten, budgethouders, zorgverleners en SVB,) die ontstaat (…) heeft niemand de verantwoordelijkheid genomen om vooraf tot afspraken te komen over integrale standaardisatie voor gegevensuitwisseling.”

Morgen debat over problemen

Morgen debatteert de Kamer met staatssecretaris Van Rijn over de ontstane problemen. Van Rijn werd vaker vooraf gewaarschuwd. Eerder bracht het AD een brief uit oktober 2014 naar buiten van de SVB, waarin de instantie waarschuwt dat “de haalbaarheid risicovol is geworden”. Van Rijn erkent veel van de problemen en heeft er ook al zijn excuses voor aangeboden. Eerder deze maand stuurde de staatssecretaris een uitgebreid “herstelplan” naar het parlement.

Van Rijn stelde onlangs een ‘ketenregisseur’ aan om de ontstane problemen op te lossen. In de brief van 30 juli 2014 blijkt dat advies al te zijn gegeven. De deskundige schrijft:

“Een onafhankelijk ketenregisseur ontbreekt. Gelet op de actuele situatie is het op dit moment niet vijf vóór, maar vijf over twaalf!”

Het ministerie en de SVB konden vanmorgen niet reageren.

De brief aan Zorginstituut Nederland: