Private equity in de polder

Bij bedrijven in problemen (Estro, V&D) speelt private equity een grote rol. Hoe ziet de Nederlandse markt eruit?

Erik van Gameren

Tegenstanders noemen het ‘sprinkhanen’. Ze vreten bedrijven kaal, hangen die vol schulden en gaan door naar de volgende. Kijk maar wat private equity-bedrijven deden met kinderdagverblijf Estro.

Voorstanders vinden juist dat private equity bedrijven sterker maakt. Zie prijsvechter Action groeien, kijk frisdrankproducent Refresco gaan.

Beide kampen zijn vertegenwoordigd bij de hoorzitting die de Tweede Kamer morgen over private equity houdt. Een vrijwel identieke hoorzitting hield de Kamer in 2007. En toeval of niet, de Nederlandse private-equitywereld staat er weer bijna net zo goed voor als in die hoogtijdagen.

Uit recente cijfers van brancheorganisatie NVP blijkt dat durfinvesteerders vorig jaar 25,5 miljard onder beheer hadden en voor 3,1 miljard euro in Nederlandse bedrijven pompten. Dat is bijna 30 procent meer dan vorig jaar, en het hoogste bedrag sinds 2007, toen er 4,8 miljard euro werd geïnvesteerd. Vanwege de lage rentestand is de verwachting dat beleggers, op zoek naar rendement, nog meer geld richting private equity sluizen.

Deze maand haalde het Nederlandse private-equitybedrijf Waterland nog 1,55 miljard euro op voor weer een investeringsfonds. Een recordbedrag voor Waterland en een recordbedrag voor een Nederlandse private-equityfirma, volgens de NVP.

In het jaarlijkse onderzoek van Dow Jones en de Franse businessschool HEC naar de best presterende bedrijven staat Waterland al jaren in de top. Van 329 onderzochte firma’s eindigt Waterland op plek 2. Dat is dus hoger dan Berskhire (plek 5), onderdeel van het imperium van superbelegger Warren Buffett. En hoger dan V&D-eigenaar Sun Capital (plek 10).

Waterland staat daar onder meer door deals als die rond trustkantoor Intertrust. Dat kwam na de nationalisatie van Fortis in 2008 in handen van de Nederlandse staat. Die verkocht het in 2010 voor 210 miljoen euro aan Waterland. Drie jaar later kocht de Amerikaanse investeerder Blackstone Intertrust voor naar verluidt 675 miljoen.

‘Kruimelwerk’

Dit alles betekent niet dat Waterland zich kan meten met de echt grote jongens. „Nederlandse partijen zijn een paar maten kleiner”, zegt Peter Roosenboom die voor de hoorzitting is uitgenodigd als expert. De hoogleraar ‘entrepreneurial finance and private equity’ aan de Erasmus Universiteit wijst erop dat grote bedrijven als KKR (98,6 miljard dollar onder beheer) vanwege hun omvang automatisch een andere wedstrijd spelen.

Net als Waterland werken veel private-equityfirma’s met investeringsfondsen. Daarvoor halen ze geld op bij beleggers en vervolgens slaan ze aan het opkopen. In Nederland is een fonds van 1,55 miljard euro groot nieuws. Internationaal niet. KKR heeft fondsen van 9 of zelfs 18 miljard dollar. „Die zijn niet geïnteresseerd in kruimelwerk”, zegt Roosenboom.

Nederlanders komen niet in de buurt omdat met het oog op risicospreiding bij een investeringsfonds wordt afgesproken om in zeker tien verschillende bedrijven te stappen. Enige uitzondering is AlpInvest, met 38 miljard euro onder beheer. Het werd in 2013 overgenomen door Carlyle Group, een van de grootste private-equitybedrijven.

AlpInvest, opgericht door pensioenfondsen ABP en PGGM, is primair een belegger in andere private-equitypartijen. Het vult dus bijvoorbeeld de fondsen van Waterland en KKR, zegt NVP-onderzoeker Felix Zwart. Wel doet het soms als co-investeerder mee aan overnames. Zo werd het eigenaar van parfumerieketen Douglas en apotheekketen Mediq.

Een ander verschil is dat de grote Angelsaksische partijen over de hele wereld ondernemen. Van de 1,9 miljard euro die Nederlandse private-equitybedrijven in 2014 investeerden, is volgens PwC en NVP 84 procent in Nederlandse bedrijven is gestoken.

Dezelfde gereedschapskist

Groot of klein, de aanpak is volgens Roosenboom hetzelfde. „Ze werken allemaal met dezelfde gereedschapskist.” Europese en Amerikaanse private-equitypartijen behalen eenderde van hun rendement via de renteaftrek van de schuld waarmee de overname wordt gefinancierd, zegt hij.

Over die gereedschapkist en strategie gaat het morgen bij de hoorzitting. Initiatiefnemer PvdA vindt dat sommige private-equitybedrijven „bepaalde wettelijke en fiscale constructies [gebruiken] om bedrijven niet te versterken, maar om leeg te trekken”. Volgens Kamerlid Nijboer was bij kinderopvangbedrijf Estro (KKR en Bayside Capital), afvalverwerker Van Gansewinkel (KKR en CVC), Hema (Lion Capital) en ook deze krant (Egeria) recentelijk de kwalijke kant te zien van private-equityfinanciering.

Roosenboom vindt dat je niet alleen op incidenten moet focussen. „In de wetenschap gaat het over gemiddelden. Dan komt er een genuanceerd beeld naar voren.”