Niet thuis?Dan krijgt bezorger niks

Vakbond FNV eist betere arbeidsvoorwaarden voor zelfstandige pakketbezorgers. „Er zijn zo veel verplichtingen.”

Volgens zelfstandige pakketbezorgers kosten de opdrachten van PostNL te veel tijd om er ander werk bij te doen, en zijn de tarieven te laag. Foto LEX VAN LIESHOUT / ANP

„Tweehonderdtachtig pakketten. Probeer die maar eens binnen een normale werkdag te bezorgen. Onmogelijk.” Jef de Feyter (59) staat bij zijn witte bestelbus op bedrijfsterrein Sloterdijk in Amsterdam. De kartonnen dozen liggen er hoog in opgestapeld. ‘Ik bezorg pakketten in opdracht van PostNL’, staat op een sticker op de zijkant van de bus.

Maar dat ‘bezorgen in opdracht van PostNL’ is juist het probleem. Honderden pakketbezorgers zijn ontevreden over de voorwaarden waaronder ze voor het postbedrijf werken, volgens vakbond FNV. Zij zijn subcontractors: zelfstandige ondernemers (zzp’ers) die onder contract van PostNL pakketten rondbrengen. Maar volgens de bond is sprake van ‘schijnzelfstandigheid’. Samen met de bezorgers stelde de FNV een eisenlijst op.

Want ben je nog wel zelfstandig ondernemer als je maar één opdrachtgever hebt, en je aan een flink aantal voorschriften moet houden? De FNV vindt van niet. De bond wil dat PostNL over drie jaar alleen nog met ‘echte zelfstandigen’ werkt. Dat wil zeggen: zelfstandig ondernemers met meerdere opdrachtgevers, die daardoor beter kunnen onderhandelen over tarieven.

Daarnaast eist de FNV dat alle zelfstandige pakketbezorgers als ze dat willen een fulltime-arbeidsovereenkomst bij PostNL krijgen.

Invoering verwachte bezorgtijd

Jef de Feyter kent de problemen maar al te goed. „De opdrachten van PostNL kosten zo veel tijd, dat ik geen ruimte heb voor andere opdrachtgevers. Daarnaast stelt PostNL eisen aan mijn bus, geven ze een scanner mee waarop mijn werk wordt bijgehouden en hebben ze onlangs een ‘verwacht tijdstip van bezorging’ ingevoerd. Als ik nu tussendoor bijvoorbeeld naar de kapper ga, worden klanten boos omdat hun pakket niet op tijd is. Terwijl dat soort vrijheid juist bij het zelfstandig ondernemerschap hoort. Als je ons zoveel verplichtingen wilt opleggen, neem ons dan in vaste dienst.”

De financiële nadelen van zelfstandig ondernemerschap ervaart De Feyter wél, zegt hij: hij is verantwoordelijk voor de financiering van zijn eigen bus, benzinekosten, verzekeringen, loonbelasting en eventuele vakantiedagen. Van de 4.000 euro die hij maandelijks verdient, houdt hij ongeveer 1.600 over. Pensioenopbouw en een arbeidsongeschiktheidsverzekering heeft hij niet. „Dan zou ik niet meer rondkomen.”

Vergoeding van 16 cent

Hogere tarieven is een andere eis van de FNV. Het loon van een pakketbezorger is gebundeld in een ‘prijs per stop’. PostNL wil de prijs niet vrijgeven, maar volgens de bezorgers ligt die tussen de 1,20 euro en 1,40 euro per afleveradres. De precieze hoogte is onder andere afhankelijk van het aantal kilometers dat de bezorger moet rijden. Jef de Feyter krijgt 1,38 euro per afgeleverd pakket.

Is een ontvanger niet thuis? Dan krijgt hij niks. Bij de prijs van 1,38 euro is het verwachte aantal afwezige ontvangers al meeberekend. Als de volgende dag weer niemand thuis is, moet De Feyter het pakket naar het postkantoor brengen. De vergoeding: 16 cent, voor twee bezorgpogingen en de rit naar het postkantoor.

Niks extra voor zwaar pakket

„Het is toch te gek voor woorden?” De Feyter pakt de PostNL-tarievenlijst van zijn dashboard. De prijzen voor de consument verschillen van 6,95 euro tot 23,20 euro per pakket. „Hoe kan het dat wij daar niks van terugzien? Wij krijgen niks extra voor zwaardere pakketten, niks extra voor aangetekende pakketten, zelfs niet voor pakketten waarvoor de klant contant bij ons moet afrekenen.”

Onderhandelen is volgens De Feyter geen optie. „Ik heb geen goede positie. Door krapte op de arbeidsmarkt zijn er genoeg anderen die mijn werk zouden willen doen.” Bovendien: de meeste pakketbezorgers hebben een lening voor hun bus, zegt hij, die al snel 25.000 euro kost. Het contract met PostNL opzeggen betekent een flinke restschuld. Stoppen is geen optie.

De enige optie die de subcontractors volgens de FNV nog wél hebben, is collectief eisen stellen. Van de pakketbezorgers bij PostNL is tweederde subcontractor, dus samen hebben ze een sterke positie. Dat bleek ook in juni 2013, toen zij ruim drie dagen staakten. PostNL ging toen op een deel van hun eisen in. Of er nu weer een staking komt? „Laten we eerst de reactie van PostNL afwachten”, zegt een woordvoerder.

PostNL heeft de brief met eisen van de FNV ontvangen en zegt „een aantal gezamenlijke uitgangspunten” te herkennen. Het bedrijf zegt zich in te zetten tegen schijnzelfstandigheid en niet met schijnzelfstandigen te werken. „Alle ondernemers hebben een VAR-verklaring en voldoen daarmee aan de wet- en regelgeving.” Over de tarieven wil PostNL zich nog niet uitlaten. Het bedrijf nodigt de FNV binnenkort uit om „in een open gesprek van gedachten te wisselen”.