Koekhappen zonder koning

Het parkeerterrein bij een sporthal in Leiden werd afgelopen vrijdagochtend in alle vroegte aan een stevige poetsbeurt onderworpen. Twee veegwagens kuchten stofwolken uit op het terrein, waar al enige dagen een parkeerverbod gold, en op het naastgelegen fiets- en wandelpad. Mannen in oranje overalls hingen vlaggen op en drie heren in pak keken coördinerend toe. Het was de dag van de Koningsspelen, twee jaar geleden ingesteld bij gelegenheid van de troonswisseling. Het koninklijk paar arriveerde enkele uren later om in de sporthal met Leidse scholieren te ontbijten en gaf vervolgens het startsein voor de sportactiviteiten op een voetbalveld.

Dit stukje Leiden lag er die vrijdag dus keurig aangeveegd bij; een voorbijganger die zijn hond uitliet, riep: kwam hij maar elke week. Nederland doet zijn best om er mooi uit te zien als de koning en koningin langskomen; en zo was het gisteren ook in Dordrecht, waar Willem-Alexander en Máxima Koningsdag vierden. Met een vlootparade liet deze stad aan de Merwede zien waar zij voor staat.

Maar het was wel anders dan anders. De oud-Hollandse spelen, waar leden van de familie al dan niet enthousiast aan deelnamen, waren ditmaal geen onderdeel van de koninklijke activiteiten. De afstand tussen vorst en volk was er iets groter door dan in andere jaren. Anders gezegd: het oranjefeest werd van enkele oubolligheden ontdaan. Stijlvollere elementen waren wel gehandhaafd, zoals het Koningsdagconcert; op tv te zien en al eerder opgenomen.

Wat was gebleven was de zichtbaarheid van de koning en de koningin en andere leden van de familie. Met uitzondering onder anderen van prinses Beatrix die voor het eerst sinds vele jaren ontbrak. De voormalige koningin is de rust en de privacy gegund.

Donderdag bezoekt het koninklijk paar alweer een ander deel van het koninkrijk, Bonaire. Daar woont het Dia di Rincon bij, een traditioneel cultureel feest op dit eiland. Ook dat is werk voor de koning, zoals zijn vertoning van verbondenheid met het Nederlandse volk op zijn verjaardag, 27 april, dat ook is. Want Nederland mag er dan aangeharkt bij liggen als het staatshoofd langskomt, de koning en zijn verwanten tonen zich ook op hun best als ze zich door de in hen geïnteresseerde burgers laten bezichtigen.

Zoals gisteren live in Dordrecht of op tv; 2,5 miljoen mensen zorgden ervoor dat Koningsdag het best bekeken programma was. De rubriek Een Vandaag maakte later bekend dat het vertrouwen in koning Willem-Alexander groot is, groter dan voorheen, en dat de geënquêteerden hem „moderner” vinden dan zijn moeder.

Het zal de vorst sterken in de gedachte dat koekhappen zonder koning een verstandig besluit was.