In de dorpen is niemand die helpt

De hulpverlening is op gang gekomen. Maar die werkt vooral in steden. Het platteland is slecht bereikbaar, terwijl de situatie er mogelijk nog ernstiger is.

Nepalezen overnachten bij de luchthaven in provisorische tenten en onder plastic zeilen; midden:open plek in hoofdstad Kathmandu, zondag; rechts:slachtoffers in Indiase militaire helikopter, gisteren. Foto’s Wolfgang Rattay, Navesh Chitraka, Jitendra Prakash/Reuters,

Vier Indiase vliegtuigen met hulpgoederen, die gisteren op het vliegveld van Kathmandu wilden landen, moesten na wat cirkelen in de lucht onverrichter zake terug: er was eenvoudigweg geen plaats om te landen. „Het is een totaal chaotische situatie”, klaagde Devendra Singh Tak van hulporganisatie Save the Children tegenover persbureau Reuters. De chaos op het vliegveld is nog vergroot doordat veel mensen die het zich kunnen veroorloven naar het buitenland proberen te komen.

Personeel om de Indiase hulpgoederen te helpen uitladen op het vliegveld was er trouwens evenmin. Een groot deel van de luchthavenstaf is naar huis om familie bij te staan en, voor zover mogelijk, het wankel geworden eigen huis te redden. Anders dan in Japan, waar veel overheidsfunctionarissen na de verwoestende aardbeving en de tsunami van 2011 het openbare belang lieten prevaleren, geven de meeste Nepalezen voorrang aan hun familie. Zo zijn ze dat in Nepal gewend.

Daardoor komt de hulpverlening in de toch al bijzonder moeilijke omstandigheden extra langzaam op gang. Save the Children liet gisteren weten dat ze 36 dekzeilen en 180 babypakketten (met kleren, zeep en dekens) had afgeleverd in Kathmandu. Een schijntje, in aanmerking genomen dat er miljoenen Nepalezen dringend hulp nodig hebben. Alleen al bijna twee miljoen kinderen hebben volgens de hulporganisatie hulp nodig.

De wel beschikbare Nepalese en buitenlandse hulpverleners werken zich intussen bijna een ongeluk. Velen waren gisteren al meer dan twee etmalen vrijwel onafgebroken in touw. En dat terwijl ze vaak onder grote fysieke en emotionele stress werken. Ook is 90 procent van het 100.000 man tellende Nepalese leger ingezet voor de reddingswerkzaamheden. Het reddingswerk wordt gecompliceerd door naschokken, die vaak zo hevig zijn dat veel mensen – de hulpverleners incluis – op de vlucht slaan.

Dichter bij het epicentrum

De meeste hulp heeft zich tot dusverre geconcentreerd in de hoofdstad Kathmandu, waar de nood onmiskenbaar hoog is. Veel minder aandacht is uitgegaan naar plattelandsdistricten ten noordwesten van de hoofdstad, die eigenlijk nog dichter bij het epicentrum van de zware beving liggen. Daar is de toestand zo mogelijk nog ernstiger, zoals blijkt uit de schaarse berichten. „Ik heb berichten ontvangen van dorpen waar 70 procent van de huizen is verwoest”, zei de hoogste ambtenaar in het district Gorkha, dicht bij het epicentrum, tegen persbureau AP. Veel mensen hebben alleen maar schoppen of hun handen om overlevenden uit de puinhopen te graven. Ook gewonden kunnen er niet worden behandeld.

Een man die per helikopter werd geëvacueerd uit een dorp ten oosten van de stad Pokhara zei dat alle duizend huizen er verwoest zijn. Een soldaat uit het dorp Darkha zei: „Er is niemand die helpt in de dorpen. De mensen sterven op de plek waar ze zitten.”

Ook de Nepalese regering beseft dat er snel meer hulp naar de dorpen moet. Premier Sushil Koirala beloofde zijn best te doen maar zei er direct bij dat de hulpdiensten van zijn land maar over een heel beperkte capaciteit beschikken. Ook buitenlandse hulporganisaties willen hun accenten nu verleggen naar de kleinere, meer afgelegen plaatsen.

Hulpverlening in afgelegen gebieden blijft bovendien extreem moeilijk doordat wegen versperd zijn en bruggen ingestort. Sommige dorpen in een district als Gorkha zijn slechts te voet te bereiken of per helikopter. Maar helikopters zijn schaars.

Het buitenland schiet te hulp

De Nepalese regering heeft – gelet op haar beperkte middelen – het buitenland verzocht om helikopters, medicijnen, voedsel, orthopedische specialisten, verpleegkundigen en chauffeurs. Ook die laatsten zijn nodig, nu velen naar hun familie zijn vertrokken. Verder is aan lijkenzakken dringend behoefte. De mortuaria puilen overal uit. Op veel plaatsen worden massale crematies in de openlucht gehouden, ook om te voorkomen dat besmettelijke ziekten om zich heen grijpen.

Het buitenland laat Nepal niet in de steek. Van alle kanten zijn toezeggingen binnengekomen en worden hulptransporten voorbereid. Maar zolang de belangrijkste luchthaven in Kathmandu niet méér kan verwerken, blijft het lastig vaart te zetten achter de hulpoperatie. Ook over land zijn er hindernissen. Sommige vrachtwagens met hulpgoederen wachtten gisteren nog op toestemming om vanuit India Nepal binnen te rijden.