Geen koekhappen, maar wel wuiven als vanouds

In Dordrecht was gisteren de eerste echte ‘Koningsdag nieuwe stijl’. Bij het bezoek van Willem-Alexander bleef het volk op afstand en waren de veiligheidsmaatregelen streng.

In het tijdperk-Beatrix kon de televisiekijker vooraf nog benieuwd zijn welke vernedering de prinsen zich nu weer moesten laten welgevallen bij het toiletwerpen of koekhappen. Nu was de grote vraag in hoeverre Koningsdag nieuwe stijl echt nieuw zou zijn. Zelf liet de vorst, die gisteren met enige regelmaat gespannen oogde, geen gelegenheid onbenut om de continuïteit van het volksfeest te beklemtonen. Toch werden er gisteren duidelijk enkele nieuwe accenten gezet.

Interactie met het volk

Het volk bleef nadrukkelijk op afstand, bijvoorbeeld tijdens de twee besloten plechtige bijeenkomsten in de Grote Kerk en Hof van Dordrecht. De laatste bood een mooi geënsceneerde, nagespeelde eerste Vrije Statenvergadering uit 1572. Het grote publiek kon alleen buiten op televisieschermen meekijken.

Om de interactie tussen vorst en volk – ondanks de grotere afstand – toch gaande te houden, bewees vooral prins Maurits deze keer goede diensten. Druk zoenend met omstanders, en als gewillige fotopartner voor dames achter het hek, bewoog de zoon van prinses Margriet zich soepel langs en soms in de mensenmassa’s. Die stonden op veel plekken in twee rijen dik langs de hekken.

Demonstrerende republikeinen

Minder opvallend, maar toch ook opmerkelijk, was de ontspannen omgang met demonstrerende republikeinen. Op 30 april 2013, de dag van de inhuldiging van Willem-Alexander in Amsterdam, waren er nog enkele arrestaties, maar die bleven nu uit. Anjo Clement, voorzitter van het Nieuw Republikeins Genootschap, sprak na afloop van „een prima dag, zonder wanklanken”.

Met ongeveer dertig man hadden de republikeinen zich met protestborden (‘Ik Willem Niet’, ‘Down with the Crown’) verspreid langs de route opgesteld. Telkens met één demonstrant tegelijk, zodat het samenscholingsverbod niet overtreden werd.

Veiligheidsmaatregelen

Naast alle verschillen waren er ook overeenkomsten met voorgaande Oranjefeesten. De belangrijkste waren de omvangrijke veiligheidsmaatregelen. Zeker sinds het drama in Apeldoorn in 2009 zijn die flink aangescherpt. Rijen politiemensen hielden toeschouwers op afstand. Barrières werden opgeworpen. Politiewagens reden langzaam langs het publiek om delen ervan te filmen.

Een misschien net zo belangrijke continuïteit bleek de sterke aantrekkingskracht van Máxima. Voor wie niet beter wist was het net alsof vandaag de verjaardag van de breed lachende en druk zwaaiende koningin werd gevierd. Toen de elektrische bus met het koningspaar voorbijkwam, zwaaiden de meesten enthousiast naar de koningin. Om vervolgens over de stad uit te zwermen. Voor de lokale McDonald’s vormden zich rijen van tientallen meters lang.