Column

Duitse reportage over MH17 zonder veel sentiment

‘Die Story im Ersten: Todesflug MH17

Het valt niet mee om het toe te geven, maar oud-minister Herman Heinsbroek (Economische Zaken, LPF) had een punt. Gisteren opende hij in het interviewprogramma van Sven Kockelmann Oog in Oog (KRO-NCRV) frontaal het vuur op het negativisme in de Nederlandse media: „Ziet u weleens een gezin op televisie waar het goed gaat? Een positief programma?”

Bijna goed, die retorische vraag. Heinsbroeks observatie klopt, dat jongeren de traditionele televisie en geschreven pers de rug toekeren omdat ze gek worden van het gedram. Maar ik zou niet het negativisme als kern van het probleem benoemen, maar het permanent bespelen van emoties en sentimenten, omdat je daarmee geacht wordt te scoren. En vaak betekent dat: preluderen op angsten.

Het speelt ook in serieuze programma’s als Buitenhof, dat een nar als Thierry Baudet uitnodigt om een burgeroorlog te komen voorspellen, als we de stroom asielzoekers niet stoppen. Zodat strategisch expert Rob de Wijk meer heil ziet in een militaire invasie in Noord-Afrika om miljoenen vluchtelingen daar achter prikkeldraad te houden dan in het bespelen van de publieke opinie in Europa om de geesten rijp te maken voor de opname van meer vluchtelingen, waar hij zelf geen bezwaar tegen zou hebben. Maar ja, de mensen willen het niet, hè?

Nee, niet als ze elke dag in de media horen hoe groot het gevaar is.

In de verslaggeving over de rest van de wereld loopt de Nederlandse televisie nu mijlenver achter bij Engeland, België of Duitsland. Gisteren viel bijvoorbeeld op hoe zakelijk de toon was in de achtergrondreportage Die Story im Ersten: Todesflug MH17 (ARD).

De samenwerking van NDR, WDR en de Süddeutsche Zeitung negeerde de vier Duitse slachtoffers van de vliegramp, maar sprak met twee Nederlandse nabestaanden en de weduwe van de Maleisische gezagvoerder.

Vooral de rustige woede van Wim van der Graaff, wiens zoon Laurens in het toestel zat, maakte indruk, omdat hij rationeel analyseerde wat hem wel en niet verteld was en waarom.

De Duitse onderzoeksjournalisten hadden erg hun best gedaan om zelf tot conclusies te komen. Veel van wat ze ontdekten wisten we al, maar ze vonden ook nieuwe aanknopingspunten. Zo spraken ze met de Oekraïense piloot Volosjin, die Russische media als veroorzaker van het incident hadden aangewezen. Ook vonden ze een veldje in het stadje Snizjne, waar volgens reconstructies van foto’s door Engelse onderzoekers de rookpluim van de Boek-raket zijn oorsprong vond.

Volgens deze reportage vormt de schuldvraag onderdeel van een propagandaoorlog. Nederlandse (en Duitse) autoriteiten zouden opzettelijk om politieke redenen geen Russen willen aanklagen, ondanks een overdaad aan aanwijzingen dat de raket onder verantwoordelijkheid van officiële Russische militairen afgeschoten was.

Maar in het heldere, niet door sentimenten vertroebelde betoog, krijgen ook andere partijen ervan langs. De trouwring in de VN-speech van Frans Timmermans zou misleiding zijn, op basis van halve informatie. Een video toont aan dat de ring niet gestolen werd, maar in veiligheid gesteld.

En voor het niet sluiten van het luchtruim had Oekraïne ook economische motieven, beweert de reportage. Allemaal vrij brisant, maar niet bedoeld om ons bang te maken of bestaande angsten te exploiteren. Zoals het een publieke omroep betaamt.