Column

Die ‘bootmensen’ kwamen vroeger uit Vietnam

Dat mensen zich aan een gevaarlijke oversteek wagen is niets nieuws, schrijft columnist Carolien Roelants.

Mijn journalistieke bestaan ben ik begonnen als Azië-redacteur, dus het drama van de bootvluchtelingen op de Middellandse Zee deed me meteen denken aan Vietnam. In totaal bijna een miljoen Vietnamezen vluchtten tussen 1975, na de val van Saigon, en 1995 over zee naar buurlanden. Vaak onder gruwelijke omstandigheden: een helse zee en belaagd door Thaise vissers die een lucratievere business hadden ontdekt in de zeeroverij. Hoeveel Vietnamezen omkwamen staat niet vast, veel bronnen houden het op rond de 200.000. Dat is nog wel wat anders dan het aantal doden op de Middellandse Zee. Wat niet anders is: de regionale smokkelsyndicaten die goed geld verdienden aan de vluchtende Vietnamezen. De bootmensen kwamen in wrakke bootjes maar ook in vrachtschepen die door smokkelbendes waren gecharterd om duizenden vluchtelingen tegelijk over te zetten. Bewijst allemaal weer dat de mens slecht is (mijn uitgangspunt). Hoe werd dat opgelost? De buurlanden waar de bootmensen aankwamen hadden geen zin in hen, en vaak werden boten terug de zee op gesleept. Uiteindelijk kwam iedereen op een grote conferentie tot een deal: Vietnam beloofde te proberen zijn bevolking binnen te houden, de buurlanden beloofden hun tijdelijk asiel te geven en derde landen beloofden de vluchtelingen snel op te nemen. En dat gebeurde. Tegen 1995, toen de crisis formeel voorbij werd verklaard, waren 623.000 Vietnamezen geresetteld, van wie 458.000 in de VS. En 12.000 in Nederland.

Ik kan me niets herinneren van protest of ingezonden brieven, maar dat kan ook het de-goede-oude-tijd-is-altijd-beter-syndroom zijn. Eén ding is zeker: dit gaat nu de oplossing niet worden. Kunt u het zich voorstellen: 12.000 Eritreeërs of Syriërs resettelen in Nederland? De 28 EU-leiders konden het op hun top niet eens eens worden om 5.000 van de nieuwe aankomsten op te nemen.

Nog dit: een belangrijk deel van de vluchtelingen wordt gevormd door Syriërs die de oorlog in hun land ontvluchten. Maar er zijn ook heel veel Eritreeërs en Gambianen onder. In tijdschrift Foreign Policy werd er vorige week op gewezen dat dit kleine landen zijn waar geen oorlog woedt en die het juist erg goed doen bij het bestrijden van armoede en verbeteren van onderwijs en gezondheidszorg. Toch vluchten, hoe komt dat? Dat komt doordat het akelige dictaturen zijn die de Millennium Development Goals van de VN erdoor jassen maar geen millimeter vrijheid dulden. Het is hier op het ogenblik erg in de mode om samen te werken met dictators die de rust bewaren. Frits Bolkestein verwees er zaterdag in het AD nog met instemming naar: „Gaddafi kom terug, alles is vergeven! Datzelfde geldt voor Saddam Hussein in Irak.” Even afgezien van het morele aspect van dit toejuichen van repressie: misschien zijn ze goed voor mooie orders voor ons bedrijfsleven, maar hun burgers houden ze uiteindelijk echt niet binnen.