Column

Een plek bezetten

Een paar weken geleden liep ik ’s nachts over de Ceintuurbaan in Amsterdam. Twee twintigers trokken strepen tape over de stoep. Ze hadden hun initialen al getapet: SB. Suus en Boudewijn. Samuel en Bekka. Sabri en Baharan. Hoe dan ook: ze staan vandaag zeker op de vrijmarkt.

Ze waren er nogal vroeg bij met het bezetten van een plek. Omdat ze het tapen ’s nachts deden, vermoed ik dat ze zich misschien een beetje geneerden voor hun gretigheid. Laten zien wat je wil, kan beschamend zijn. Het is een kwetsbare positie.

Toch is het interessant hoe een afgesproken datum en een paar repen tape enkele vierkante meters stoep belangrijk maken. De waarde van een plek fluctueert. Vandaag is deze plek in de krant bijvoorbeeld vrij waardeloos, want wie begint Koningsdag nou met het nieuws?

Nu de lente terrasbezoek toelaat, stijgen bepaalde plekken vanzelf in waarde. Aan de Nassaukade komen mensen samen om te consumeren, ze drommen rond picknicktafels, enthousiast als eenden rond toegeworpen brood. Het terras bevindt zich langs een stukje Amsterdam wat normaal vergeten ligt; aan de voet van een grote parkeergarage, bij een eindstation voor bussen, naast een opvang voor verslaafden. Maar met zicht op de Singelgracht zijn de uitlaatgassen gauw vergeten. De kade puilt uit. Benen bungelen over de rand. Het is nog niet warm genoeg om slippers te dragen dus niemand maakt zich zorgen over vallend schoeisel. En zelfs dan: rubber drijft.

Het terras aan de waterkant zit op de juiste plek, zontechnisch. De eigenaar van het café feliciteert zichzelf met een goede aankoop.

Stel nu dat er aan de overkant ineens een kantoortoren wordt gebouwd. Wanneer die toren de zon blokkeert, is het café aan de waterkant zijn merites kwijt. Waarschijnlijk spant de eigenaar een geding aan en eist hij compensatie. Maar stel dat het terras aan de waterkant zijn waarde verliest door een verandering die niet door mensen wordt veroorzaakt. Bijvoorbeeld omdat de aarde vanaf heden anders draait en de zon niet meer op het zuiden staat: dan is het café aan de waterkant opeens een miskoop. Omdat niemand voor die plotse wending verantwoordelijk is, moet de eigenaar het verlies stilzwijgend dragen. Weer anders is het wanneer de kade overstroomt vanwege de stijgende zeespiegel en ‘het volk’ de regering nalatigheid verwijt. Hoe dan ook: waarde is tijdelijk, maar de waarde van waarde is dat je die tijdelijkheid vergeet wanneer waarde aanwezig is. Een voorrecht verliezen voelt rampzalig.

Vandaag denk ik aan de koning die geboren wordt als koning. Iets verliezen is naar. Iets heel graag willen is misschien beschamend. Maar krijgen en niets te willen hebben lijkt me toch het allerergste.