Het Gelders Orkest is magistraal in De Raaffs jubileumsymfonie

Componist Robin de Raaff (rechts) en dirigent Antonello Manacorda menenSymfonie nr. 2 door. Foto René Knoop

Dat het Gelders Orkest zijn 125ste verjaardag luister bij zette met een compositieopdracht voor Robin de Raaff is een dubbel heugelijk feit. De eigenzinnige De Raaff (1968), dit jubileumseizoen composer in residence bij het orkest, is maker van een boeiend maar allesbehalve aaibaar oeuvre. Zijn Tweede symfonie was vintage De Raaff, met voluptueuze erupties, rauwe lyriek en een heiig schitterende klankgloed.

De Raaff beschrijft het procedé van zijn stuk als een wisselwerking van licht en duister en gaf het de ondertitel Illuminatio... Eclipse. Dat die metafoor ook moest waarschuwen voor een dreigende eclips van de klassieke muziek leek een tikje geforceerd. De drie zonder onderbreking gespeelde delen hadden een overkoepelende vorm, al was er eerst nog weinig houvast, bijvoorbeeld in de vorm van een pakkende melodie.

De piccolo opende met een schrille lokroep, waarna dat ijle motief langzaam omlaag dwarrelde door de bovenste regionen van het ontwakende orkest. Die neerwaartse beweging eindigde al snel in stilte, om vervolgens onverdroten door de piccolo te worden hernomen. Zo ontstond een hortende golfslag die pas na verschillende herhalingen uitmondde in de sonore diepte van koper en bassen: verwacht en tóch verrassend.

Het vervolg bood een geweldig orkestspel van stasis en versnelling dat telkens bevroor op een enkele toon of cluster. Van de openingspiccolo liep een boog naar de mooie vioolsolo in het middendeel, die met een haast romantisch gebaar het hart markeerde.

Met een derde solo wist De Raaff het voorgaande nog op te tillen in een een slot van louterende verstilling. De weemoedig opwaarts kringelende solofagot kreeg geleidelijk bijval van het voltallige orkest, dat vanuit een compacte kern beheerst uitstroomde in een pulserende stralenkrans – een magistraal effect.

Het Gelders Orkest speelde onder chef Manacorda voortreffelijk, ook in de klassiekers die De Raafs jubileumstuk omlijstten, Stravinsky’s Vuurvogelsuite (1945) en Sibelius’ Vioolconcert.