‘Energiewende’ gaat banen kosten

Weekend van demonstraties voor én tegen Duitse milieuheffingen op vervuilende energie

Een mijnwerker liep zaterdag mee in een demonstratie in Berlijn tegen de klimaatheffing die de regering wil opleggen aan energiecentrales op bruinkool. In de Duitse bruinkoolindustrie werken 22.000 mensen. Foto AFP

„Kolen voor Duitsland!” scanderen naar schatting vijftienduizend demonstranten zaterdag op het plein voor het Bundeskanzleramt, het ministerie van Angela Merkel (CDU) in Berlijn. De mijnwerkersvakbond IG BCE, die tot voor kort warme banden had met minister Sigmar Gabriel (Economie en Energie, SPD), is des duivels en heeft opgeroepen tot verzet.

Reden: Gabriel is van plan bruinkoolcentrales te beboeten voor te hoge CO2-uitstoot. Vakbondsleider Michael Vassiliadis zegt hem vanaf het podium de wacht aan: de minister moet afzien van die plannen, anders volgen harde acties. De bond vreest dat de strafheffing sluiting van bruinkoolcentrales tot gevolg zal hebben. Na die eerste „dominosteen” zal de hele bedrijfstak instorten. Vassialiadis spreekt van een „structuurbreuk” die vele tienduizenden „eerlijke banen” kan kosten. Met als gevolg een „sociale black-out”.

De demonstranten eten soep, drinken bier en lopen rond met spandoeken waarop de gewraakte minister een „verrader” wordt genoemd en „leugenbaron” á la de mythische baron von Münchhausen.

Tegelijkertijd lopen aan de andere kant van het land, bij de bruinkoolmijn Garzweiler II, zesduizend mensen te hoop tegen deze „Klimakiller”. Lokale media melden dat nog nooit zo veel mensen in deze regio tegen de mijn hebben gedemonstreerd. De burgemeester van het stadje Erkelenz bij Keulen, die met lede ogen aanziet hoe hele deelgemeenten in het gat van de dagbouwmijn verdwijnen, zegt te hopen dat de boodschap is gehoord in Berlijn.

Energiewende

Tussen deze twee vuren bevindt zich minister Gabriel, die begin vorig jaar aankondigde dat hij de Duitse Energiewende wel even ging regelen. Maar de omschakeling van de Duitse economie van kernenergie en fossiele brandstoffen naar duurzame bronnen van energie – wind, zon en warmtekracht – blijkt een stroperige aangelegenheid.

Duitsland is er in geslaagd in relatief korte tijd de uitstoot van CO2 met 28 procent te reduceren. De regering-Merkel laat niet na zichzelf internationaal met die voorhoederol te laten feliciteren. Het vorige kabinet had al besloten dat Duitsland tot 2020 40 procent minder CO2 zal uitstoten vergeleken met 1990. In december stuurde Merkel haar minister voor Milieu naar de VN in New York om die ambitie nog eens te herbevestigen. Met het oog op de komende Klimaatconferentie in Parijs deze zomer, besloot het kabinet in december om nog voor 2016 concrete maatregelen te formuleren die ertoe moeten leiden dat de Duitse CO2-emissies in 2040 met 70 procent zijn gedaald.

In een gesprek met de Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ) presenteerde Gabriel zijn voornemen als een klein stapje in die richting. „Op dit moment stoten we in Duitsland rond de 300 miljoen ton CO2 uit met conventionele energiecentrales. Ik stel nu voor 22 miljoen ton minder uit te stoten. Dat kun je toch niet het totaal stoppen met bruinkoolenergie noemen.”

Gabriel krijgt bijval van milieuorganisaties en ook van energie-experts. Zoals van Claudia Kemfert van de economische denktank DIW. In een commentaar in het economisch tijdschrijft Capital beticht Kemfert de vakbond van een „radicale emotionalisering van de feiten”. Ze rekent voor dat door Gabriels maatregel de lichten niet uit zullen gaan, de stroomprijs niet zal stijgen en er veel minder banen verloren gaan als de „kolenvrienden” vrezen.

Vrijdagavond kreeg Gabriel zware kritiek van coalitiepartner CDU. Op een partijbijeenkomst wezen parlementariërs het plan van de minister per resolutie af. „Dit plan gaat lijnrecht in tegen het coalitieakkoord”. Maar de bewindsman was zaterdag in de FAZ niet onder de indruk: zijn plan was afgestemd met CDU-leider Merkel. Gabriel: „De CDU speelt een makkelijk te doorzien politiek spelletje.”