De valse precisie van drones

Toen president Obama twee jaar geleden in een toespraak sprak over de inzet van gewapende drones voor het doden van terreurverdachten, erkende hij dat daarbij onschuldige burgers omkomen. Hij noemde dat „een risico dat in elke oorlog bestaat”. Maar hij zei ook dat „de nagedachtenis aan die doden ons zo lang we leven zal achtervolgen”.

Inmiddels is er een hele stoet aan burgerslachtoffers wier nagedachtenis Obama uit zijn slaap kan houden. Volgens een schatting van drie Amerikaanse organisaties zijn sinds ‘11 september’ bij in totaal 522 drone-aanvallen 3.852 mensen omgekomen, van wie er 476 burgers waren, dat wil zeggen zo’n 12 procent.

Donderdag maakte de Amerikaanse regering bekend dat in januari twee westerse gijzelaars zijn omgekomen toen de CIA een drone-aanval uitvoerde op een gebouw in Pakistan, waarvan aangenomen werd dat er zich vier Al-Qaeda-strijders ophielden. Vanuit de lucht hadden de Amerikanen het gebouw honderden uren in de gaten gehouden, maar niets wees erop dat er zich gijzelaars bevonden, laat staan dat het de ontvoerde Amerikaanse en Italiaanse ontwikkelingswerkers waren naar wie al lang werd gezocht.

Pas toen de Amerikanen via camera’s van hun drones zagen dat er zes in plaats van vier lijken uit het puin werden gehaald, begon te dagen dat er iets gruwelijk verkeerd was gelopen. Obama bood op televisie zijn diepste verontschuldigingen aan en beloofde dat onderzocht zal worden wat er is misgegaan.

Drones heten precisiewapens te zijn, omdat ze met grote nauwkeurigheid bommen kunnen afvuren op hun doelwit op de grond. Maar de precisie van drones is bedrieglijk. Want ook al komt een bom op de centimeter nauwkeurig op het doel terecht, zonder traditioneel inlichtingenwerk op de grond blijkt de kennis over het doelwit en over de identiteit van de mensen die onder vuur worden genomen, maar al te vaak verre van precies te zijn. Dat blijkt wel uit het feit dat er zoveel burgers omkomen, terwijl het Amerikaanse beleid is dat alleen mag worden aangevallen als „vrijwel zeker” is dat er geen burgers bij worden gedood of gewond.

Obama heeft ermee ingestemd dat de CIA terreurverdachten liquideert van wie de inlichtingendienst niet eens weet hoe ze heten of wie ze precies zijn. Louter op basis van iemands gedragspatronen kan worden besloten dat hij een potentiële terrorist is en moet worden geliquideerd. Dat is in het beste geval gefundeerd giswerk.

Aan de inzet van gewapende drones kleven allerlei risico’s en problemen, van militaire, juridische en morele aard – en niet alleen als er westerse burgers bij omkomen. Een onafhankelijk onderzoek naar alle aspecten van dit nieuwe wapensysteem is hoognodig.