Voorbij het stigma van kostenpost

Aan de vooravond van het WK leunt het topvoetbal voor vrouwen op een wankele basis. Er gaat nog geen 3 miljoen euro om in een tak die zichzelf amper kan bedruipen.

Met vijf punten achterstand reizen de Twentevrouwen vrijdagmiddag af naar België, voor het topduel in de BeNe League tegen koploper Standard Luik. Het is half één als ze het trainingscomplex in Hengelo verlaten, in een spelersbus die door de mannenselectie is afgedankt en door de inzet van sponsors is opgelapt. „Joop, brengt u me naar huis vanavond?”, vraagt een jonge-speelster aan de materiaalman. Dat is in orde.

Diep in de nacht zouden de vrouwen terugkeren met een 2-0 zege en daarmee is de titel weer in zicht. Het was de laatste keer dat de Twentevrouwen de Belgische topclub treffen, met wie ze drie jaar streden om de titel. Dat heeft niets met de financiële situatie van Twente te maken, maar met het einde van de BeNe League, de Nederlands-Belgische competitie die na een pilot van drie jaar ophoudt te bestaan. Zowel financieel als sportief vond de KNVB het niet aantrekkelijk meer.

De reizen wogen niet op tegen de baten van de competitie. Veelzeggend was de eindstand van vorig seizoen: zes van de zeven Nederlandse clubs in de top zeven. „Dan kun je je afvragen in hoeverre het nog nodig is om samen te werken met België”, zegt Hans Spierings, die als (net afgetreden) directeur amateurvoetbal bij de KNVB betrokken was bij het besluit.

De stap terug is een nieuwe realiteit in een tak waarvan je louter positieve berichten zou verwachten. Steeds meer meisjes voetballen en een grote mijlpaal is de eerste deelname van het Nederlands vrouwenelftal aan een WK, over veertig dagen in Canada. Toch blijkt het voetbal op clubniveau een stiefmoederlijke bedrijfstak waarin bestuurders moeten sprokkelen om hun begrotingen rond te krijgen. De toelage van de KNVB is van 125.000 euro naar 75.000 en vervolgens naar 50.000 teruggedraaid dit seizoen, maar de sponsorinkomsten kunnen dat amper opvangen.

Dus wordt er bezuinigd op leaseauto’s, onkostenvergoedingen, maaltijden onderweg. Bij meerdere clubs is de vrouwentak uit nood ondergebracht in een stichting. Dat laatste is haast een stelregel: profclubs die bezuinigen stoten direct hun vrouwentak af. Nu gebeurt het bij FC Twente, eerder al bij ADO Den Haag, sc Heerenveen en bij FC Utrecht is de vrouwenafdeling failliet.

Weldoeners

Uit een rondgang langs de zeven eredivisieclubs van volgend seizoen blijkt dat hun competitie leunt op een wankele basis, in een tak waar nog geen 3 miljoen euro in omgaat. „Wij redden het qua sponsoring niet”, maar hebben weldoeners die tekorten dekken”, zegt Kees Punt van Stichting ADO Den Haag Vrouwenvoetbal. „Het spant er al jaren om”, bekent ook Lykele Buwalda, voorzitter van de Stichting Heerenveen Vrouwen. Vanzelfsprekend was het niet dat Heerenveen op het hoogste niveau kon blijven spelen.

Het benodigde extra geld kwam van Univé, dat zich als hoofdsponsor van de mannen ook al jaren inzet voor de vrouwen. Van het sponsorbedrag dat de verzekeraar beschikbaar stelt, maakt sc Heerenveen zo’n 150.000 euro over naar de vrouwen. Buwalda deelt die maatschappelijke inborst. Toen de vrouwen in 2012 werden afgestoten, zag de toenmalige wethouder zich haast verplicht om zich op te werpen voor het vrouwenvoetbal in Heerenveen.

Nijpender was de situatie bij Telstar. Bij Telstar dreigde een tekort, maar de club uit Velsen-Zuid schreef zich op de valreep nog in voor de eredivisie. Wel is er bezuinigd. Zo zullen de speelsters na de zomer niet meer kunnen beschikken over de Fiat 500 waarin ze jaren hebben gereden. Verder worden alleen nog ver weg wonende speelsters gecompenseerd met een vergoeding en wordt van speelsters verwacht dat ze zelf sponsoren aandragen. „Kleine bedragen, maar alle beetjes helpen”, zegt Gijs Schot, voorzitter van de Stichting Vrouwenvoetbal Noord-Holland, dat speelt onder de vlag van Telstar.

Zijn stichting werd opgericht nadat AZ in 2011 was gestopt met vrouwenvoetbal. Die autonomie schiep kansen, maar ook financiële onzekerheid. Bij FC Utrecht was de opzet van de stichting het begin van het einde. Het team speelde onder licentie van Utrecht, maar meer binding was er niet. Toenmalig voorzitter Gwen Dudok van Heel kan nog kwaad worden om dat gebrek aan welwillendheid. „Ik kreeg eens een mail van de club dat er op de site nog een kopje vrouwenvoetbal stond. Dat was verwarrend, dus werd het verwijderd.”

De vrouwen hebben ook nooit op het trainingscomplex van FC Utrecht gespeeld. Toen een grote potentiële sponsor dat als voorwaarde stelde – het bedrijf wilde alleen sponsoren als er een tribune was – moest Dudok van Heel afzeggen, omdat FC Utrecht niet akkoord ging. Het hoofdveld zou overbelast raken. De vrouwen konden alleen een bijveld krijgen.

Zo volgde tegenslag na tegenslag, waarna de voorzitter besefte dat de stichting op deze manier nooit een budget van 125.000 euro kon genereren. „Met minder geld kun je geen semiprofessioneel voetbal nastreven.” In 2014 ging de stichting failliet.

Bij FC Twente worden de vrouwen nu ook ondergebracht in een stichting. Duidelijk is dat het patroon van een te optimistische voorstelling van de financiën bij FC Twente ook voor het vrouwenvoetbal gold. De uitgaven voor deze tak waren afgelopen seizoen één miljoen euro volgens de deze maand teruggetreden voorzitter Joop Munsterman, geestelijk vader van het vrouwenvoetbal bij de Enschedese club. Daar stond tegenover dat de opbrengsten acht ton zouden zijn. Per saldo bloedde de club dus ‘maar’ 2 ton voor het vrouwenvoetbal.

Inmiddels is die voorstelling van zaken doorgeprikt. Arjan Hoop, adviseur van de raad van commissarissen van Twente, stelde in dagblad Tubantia dat de jaarlijkse kosten van vrouwenvoetbal dichter in de buurt van een miljoen liggen dan de door Munsterman geschetste twee ton.

Parttimers

Letselschade-expert Yme Drost, die zich ontfermt over de bedrijfsvoering van de nieuw te beginnen stichting FC Twente Vrouwen, heeft vorige week zijn voorlopige bevindingen gepresenteerd. Hij acht vrouwenvoetbal op topniveau in Twente levensvatbaar. Al moet er naast de KNVB-toelage van 50.000 euro en de 100.000 euro die FC Twente nog twee jaar in deze afdeling steekt nog zeker een halve ton uit de markt worden gehaald. Met nu al toegezegde sponsorbijdragen moet een budget van een 500.00 euro mogelijk zijn.

De vrouwentak van FC Twente, inclusief meisjesteam en Jong Twente Vrouwen, zal in uitgaven zeker een kwart terug moeten. En in ambitie? „Als we doorgaan blijven we ook meedoen om de titel”, zegt Drost stellig. „Een stap terug is geen optie, want als je aan dat draadje gaat trekken weet je niet waar het eindigt met bijvoorbeeld vertrek van sponsors. In die zin is het een beetje een alles-of-nietsverhaal.”

Aanvoerder Anouk Dekker was de onzekere situatie niet ontgaan. Ze noemt FC Twente een „nuchter team”, dus geknakte zieltjes heeft ze niet hoeven oplappen de afgelopen weken. „Maar het was wel een zorgelijke, onzekere situatie. Ik ben blij dat het er naar uit ziet dat we doorgaan.”

Het beloningsgebouw blijft in tact, aldus Drost. Speelsters krijgen, zo zegt een ingewijde, parttime contracten van maximaal 16.000 euro per jaar. De gemiddelde selectiespeelster ontvangt 9.000 euro. Geen vetpot, maar net genoeg om zich grotendeels op voetbal te concentreren. „Dat is minimaal nodig om op dit niveau topsport te bedrijven”, vindt Dekker, die 18 uur werkt voor Scoren in de Wijk, het aan FC Twente gelieerde maatschappelijk project.

Een grote besparing valt te verwachten in de huisvesting. Drost wil niet zeggen of de appartementen in Hengelo voor de speelsters verleden tijd zijn. Spelen in stadion De Grolsch Veste is naar alle waarschijnlijkheid voorbij.

Het stigma van kostenpost is hardnekkig. Bij Ajax wordt binnen de club bevestigd dat er tevredenheid is over de exposure, maar dat de Ajax Vrouwen financieel in de verste verte niet rendabel zijn. Alle speelsters hebben een contract, zegt manager vrouwenvoetbal Marleen Molenaar. Ze noemt geen bedragen. „Zoals waarschijnlijk alle profclubs streef ik ernaar dat ernaast werken een keuze is.” De vrouwen van Ajax hebben dezelfde faciliteiten als de mannen en daarmee is Ajax een uitzondering.

Zo’n situatie is ideaal, stelt ex-voorzitter Dudok van Heel van FC Utrecht. „Als iemand mij weer vraagt of ik de kar wil trekken bij zo’n vrouwenteam, stel ik maar één vraag: wat is de steun van de profclub. Als die er niet is, begin ik er niet aan.”