Uitvinder van de Amerikaanse shopping mall

foto reuters

Hij stotterde, was dyslectisch en had problemen met lezen en schrijven. Het weerhield A. Alfred Taubman er niet van een stempel te drukken op de Amerikaanse samenleving en de veilingwereld. De afgelopen zaterdag op 91-jarige leeftijd aan een hartaanval overleden zakenman bouwde de eerste moderne shopping malls van de Verenigde Staten en als eigenaar van veilinghuis Sotheby’s zette hij de deuren open voor particuliere kunstliefhebbers.

Taubman, kind van joodse immigranten uit Duitsland, opende in 1950 met geleend geld zijn eerste winkel. Meer winkels volgden snel en in 1953 was hij al eigenaar van een serie winkelcentra. Taubman begreep goed waar de snel groeiende Amerikaanse middenklasse behoefte aan had. Hij bouwde overdekte, luxueus opgezette winkelcentra aan de rand van de stad met een parkeerterrein voor de deur; plekken waar je met familie heengaat, vrienden ontmoet, rondhangt, wat eet, een bioscoopje pikt – en shopt.

Critici mopperden dat zijn winkelcentra binnensteden naar de bliksem hielpen en autoverkeer stimuleerden. Maar daar had Taubman geen boodschap aan. De malls, zei hij vaak, waren het moderne equivalent van oude marktplaatsen.

Taubman was een gehaaid zakenman. Naast winkelcentra investeerde hij in vastgoed. Ook kocht hij een limonadefabriek, bioscopen en, in 1983, het kwakkelende Sotheby’s. In no time veranderde hij het stoffige veilinghuis van een bastion voor handelaren in een modern commercieel bedrijf, waar verzamelaars terecht konden voor leningen, verzekeringen en opslag, en met roltrappen in de hoofdvestiging in New York. Kunst verkopen, zei Taubman eens, was net zoiets als root beer verkopen, de zoete frisdrank. „Mensen hebben schilderijen net zo min nodig als root beer. Wat wij moeten doen is ze het gevoel geven dat kunst kopen gelukkig maakt.”

Binnen de kortste keren werd Sotheby’s marktleider. Maar dit succesverhaal kreeg een zwarte rand: in 2001 werd Taubman veroordeeld wegens illegale prijsafspraken met Christie’s. De bestuursvoorzitter en grootaandeelhouder betaalde meer dan 150 miljoen dollar boete en verdween op 77-jarige leeftijd de gevangenis in. Toen hij negen maanden later vrijkwam zei hij: „Ik ben een stuk van mijn leven kwijtgeraakt, mijn goede naam en 12 kilo.”

Sindsdien doneerde hij honderden miljoenen aan universiteiten, ziekenhuizen en musea. Sotheby’s verkocht hij. Taubman Centers, zijn winkelcentraonderneming, wordt nu geleid door zijn twee zonen.

Arjen Ribbens