Nijntje is model

Nijntje is 60 jaar. Zestig kunstenaars geven haar voor haar verjaardag een make-over.

De Japanse Makoto Koizumi ontwierp een huisje voor Nijntje.

Nijntje als gothic, als fotomodel Lara Stone, als kanariegele badeend. En ook: nijntje met een huid van diamantstof, met een handgebreide muts en met vredeteken-oren. De zestigste verjaardag van nijntje pluis (zonder hoofdletters), het getekende konijn van Dick Bruna (1927), wordt deze zomer groots gevierd. In juni opent in het Centraal Museum Utrecht de overzichtstentoonstelling Feest! 60 jaar nijntje. En dezer dagen gaat de nijntje art parade van start. Zestig kunstenaars uit Nederland en Japan – het land dat wegloopt met het Nederlandse konijn– hebben een 1,8 meter hoog beeld van nijntje gedecoreerd. Op verschillende locaties in beide landen zijn de beelden te zien. En na afloop van de parade zullen ze op 8 oktober in het Rijksmuseum in Amsterdam worden geveild. De opbrengst gaat, minus een kleine bijdrage voor de kunstenaars, naar onderwijsprojecten van hulporganisatie Unicef.

Vaak is Dick Bruna gekenschetst als een uitgesproken Nederlandse kunstenaar in de traditie van Piet Mondriaan en Gerrit Rietveld. Met weinig middelen, wat lijntjes en kleurvlakken, kon hij betekenisvolle beelden neerzetten die wereldwijd herkenning oproepen.

Grappig is dat veel deelnemers aan de nijntje art parade zich weinig gelegen laten liggen aan Bruna’s handschrift en gewoon hun eigen ding doen. Klaas Gubbels gebruikt de reuzennijntje bijvoorbeeld als canvas voor zijn geschilderde koffiepotten, en illustratrice Fleur van der Weel schildert haar personage Superguppie op nijntje.

Interessanter zijn de kunst-nijntjes waarbij de makers meer met Bruna in gesprek lijken te zijn gegaan. Mode-illustrator Piet Paris heeft nijntje bijvoorbeeld een feestjurk aangedaan waarop diverse bijzondere kledingstukken uit nijntjes garderobe zijn afgebeeld. Het fotoduo Inez van Lamsweerde en Vinoodh Matadin heeft een portret van fotomodel Lara Stone op nijntjes gezicht aangebracht en twee bloemstillevens op haar oren. En Kesennuma Knitting Co., een Japans bedrijf gespecialiseerd in handgemaakt breiwerk, heeft nijntje winterklaar gemaakt met een prachtig helderrood vest en bijpassende muts – heel nijntje.

Kunst is geen wedstrijd. Maar als voor de nijntje art parade toch drie medailles voor de verrassendste bijdragen mogen worden uitgereikt, dan aan Makoto Koizumi, Irma Boom en Florentijn Hofman.

Industrieel ontwerper Koizumi heeft nijntje als enige ongemoeid gelaten – wit is in Japan een heilige kleur. Van blank cederhout heeft hij een huisje voor nijntje ontworpen dat hij hakoirimusume noemt, dochtertje in het glazen huis. Koizumi: „Nijntje is een dochtertje dat zo schattig is, dat je haar in een doosje wilt stoppen en bewaren.”

Ook de ingreep van Irma Boom is vrij klein. De grafisch ontwerper wilde het beeld van nijntje weer tweedimensionaal maken, zoals de tekeningen van Bruna. Steeds als zij naar nijntje keek, zegt Boom, zag ze in haar oren het vredeteken. Over nijntjes hoofd tekende ze in Bruna-stijl de contouren van een hand met de wijs- en middelvinger als V-teken: nijntje for peace. Een sterk beeld, dat lang in het geheugen blijft hangen.

Door een knalgele badeend tot flatgebouwformaat op te blazen, trok Florentijn Hofman de afgelopen jaren wereldwijd de aandacht. Zijn nijntje refereert aan dat succes. Hij verfde nijntje geel en maakte met een oranje snavel en iets grotere ogen van het konijn een ‘neendje’ – een goochelaarsact die in al zijn eenvoud in de buurt komt van de magie van Dick Bruna.