Museale rommelmarkt

Vergeet de vrijmarkt. Stichting Onterfd Goed in Den Bosch heeft verweesde kunst in huis. Wie goed zoekt, vindt tussen de rommel een museumstuk.

In de grote loods van Stichting Onterfd Goed in Den Bosch wachten zo'n zesduizend objecten op een nieuwe eigenaar

Wil je een museumstuk aan de muur voor de prijs van een poster? Dat kan. Er is meer kunst dan er geëxposeerd kan worden en opslag kost geld. Musea, gemeenten en bedrijven stoten daarom collecties af. Stichting Onterfd Goed zoekt voor deze spullen een tweede leven. In een grote loods in Den Bosch wachten zo’n zesduizend objecten op een nieuwe eigenaar. Marmeren sculpturen. Olieverfschilderijen. Een metershoog roestig buitenbeeld van het soort dat je aantreft op rotondes. Bakken met prenten en tekeningen, met gekleurde prijsstickertjes. 10, 25 of 35 euro. „Je kunt hier iets groots voor boven de bank vinden voor de prijs van een Ikea-print”, zegt Dieuwertje Wijsmuller, medeoprichter van Onterfd Goed. „Onze prijzen lopen van tien tot tienduizend euro. De meeste kleine objecten gaan weg voor een vast bedrag maar bij grote objecten valt over de prijs te praten, zeker als je meerdere dingen koopt.” Maar het zijn niet per definitie klanten die weinig geld voor kunst (over) hebben, die hier komen zoeken. „Laatst heeft iemand voor vijfendertig duizend euro kunst uitgezocht om het huis van een miljonair mee in te richten.”

Wijsmuller laat een van de duurdere stukken zien, een foto van Marnix Goossens, die in 2013 nog exposeerde in fotografiemuseum Foam in Amsterdam.

Natuurlijk is niet alles van topkwaliteit. Grinnikend loopt verkoopmedewerker Tony Zühlke naar wat hij het allerlelijkste kunstwerk vindt: een enorm kleurig doek dat geschilderd lijkt door een puber. Een deel van het aanbod is ooit gemaakt voor de Beeldende Kunst Regeling (BKR), een in 1987 beëindigd programma waarbij de overheid kunst aankocht om kunstenaars te verzekeren van een inkomen. Veel van dit werk is bijzonder kleurrijk en ademt een onmiskenbare jaren tachtig-sfeer. Adviseur Kunstcollectie Hans Meijs haalt zijn favoriete werk tevoorschijn, een melancholische tekening van Frans Hofmeester in een zware stalen lijst. Hij houdt van schilderijen en houtskooltekeningen in zwart, waaraan je niet kunt zien wanneer het is gemaakt. Je ziet het zo voor je in een galerie, voor een veel hogere prijs dan de 850 euro die hier op het gele kaartje staat.

Schatgraven

Er is meer dan kunst alleen. Zo staan er bij Onterfd Goed tientallen typemachines en inktpotten uit de collectie van Scryption, een museum dat z’n deuren moest sluiten. De bedrijfscollectie van verfproducent Sikkens ligt hier ook, in al z’n chaotische glorie. Handbeschilderde reclameborden, ladders, kwasten, promotiemateriaal en zakjes pigment. Meesterproeven van schilders: karton beschilderd als hout of marmer. Luchtfoto’s van de fabriek en de parkeerplaats. Wat waardeloos lijkt in de ogen van de meeste mensen kan een gouden vondst zijn voor een artdirector of set designer.

Objecten of ‘weesjes’ die niemand wil hebben, worden aangeboden aan designers en kunstenaars als grondstof voor nieuw werk. Dit wordt verkocht onder de naam Fenix Design. Zo perste ontwerper Dirk van der Kooij uit het plastic van oude typemachines een ronde tafel. Uit afgedankte spullen ontstaat op die manier een nieuw museumstuk. De tafel staat nu op een tentoonstelling in het Stedelijk Museum ’s Hertogenbosch.

Objecten die met duizenden verstopt zaten in een depot, worden weer aantrekkelijk wanneer ze doordacht worden gepresenteerd, in een kleine selectie met mooie belichting. Dat zie je bijvoorbeeld bij Galerie Oode aan het Singel in Amsterdam, waar kunstwerken van Onterfd Goed worden verkocht met de leus very affordable orphaned art.

Wat je hier mist is het schatgraven, het zoeken tussen bestofte doeken en stellages in de hoop te stuiten op een over het hoofd gezien meesterwerk. Daarvoor moet je toch echt naar het hoofdkwartier van Onterfd Goed in Den Bosch. Een deel van het speurwerk kun je al doen op de website, waar je foto’s en beschrijvingen vindt van alle objecten. Als je iets koopt krijg je geen gewoon bonnetje maar een adoptieformulier waarop je belooft goed voor het werk te zorgen. Zo voelt je eerste aankoop, hoe klein ook, als het begin van een serieuze collectie.