Mannen onder elkaar

Teledoc Campus is een nieuw initiatief dat jonge makers vernieuwende documentaires van 25 minuten voor NPO 3 laat maken. De eerste in de reeks is meteen een schot in de roos.

Tv-recensent Hans Beerekamp selecteert elke week twee documentaires van NPO Doc die de moeite waard zijn. Het gaat om de beste documentaire die de afgelopen week op een van de NPO-zenders in première ging en een wat oudere documentaire die op een of andere manier commentaar levert op de eerste. Meediscussiëren? #NRCdoc.

Door Hans Beerekamp

Teledoc Campus is een nieuw initiatief dat jonge makers vernieuwende documentaires van 25 minuten voor NPO 3 laat maken. De eerste in de reeks is meteen een schot in de roos.

Bademeisters van de oorspronkelijk Texelse Judith de Leeuw is een vrije, elegant vormgegeven, fysieke en commentaarloze, bijna antropologische studie van een bijzondere groep jongemannen.

Elke zomer sinds 1950 wordt het strand van Texel bewaakt door een groep heren in spé van het Utrechtsch Studenten Corps. Ze voeren rituelen uit, slapen in een schuurtje, wassen zich in zee, drinken veel bier en spreken een zelfbedachte taal, het Algemeen Puur Texels (APT). Een zeehond heet nico, een hond fopnico.

De intense stijl van de film herinnert aan grote speelfilms, zoals Claire Denis’ rapsodie van militaire mannenlijven in Beau Travail of de anatomie van een autoritaire mannensekte in Stanley Kubricks A Clockwork Orange. Als je goed kijkt zie je kinderen die zich aan elkaar vastklampen om de boze buitenwereld nog niet te hoeven betreden.

Bademeisters, (Judith de Leeuw, 2015):

De beste Nederlandse documentaire tot nu toe over afknijpen, trainen, initiaties en een elite van (bijna alleen) mannen onder elkaar was De Uitverkorenen (2012). Een klein stukje zuidelijker, in Den Helder, volgde Geertjan Lassche een generatie rekruten van het Korps Mariniers, tijdens hun sterk selectieve basistraining.

Ook daar is de dril uiterst belangrijk, alleen is wat op Texel MDP (Meneer De President) heet, daar een sergeant-majoor.

Beide films proberen niet te duiden waar we naar kijken, te verklaren hoe zulke fenomenen in elkaar steken. Het zijn eerder abstracte studies, die zich
laten leiden door verbazing en een zeker esthetisch plezier, verbonden met streven naar het extreme.

Die abstractie, iets sterker bij De Leeuw dan bij Lassche, dreigde in de Nederlandse documentaire van de laatste jaren enigszins onder te sneeuwen.

De Uitverkorenen, (Geertjan Lassche, 2012):

Over de makers:

Judith de Leeuw (Alkmaar, 1981). Opgegroeid in Texel, opgeleid aan Rietveld Academie. Maakte eerder Overal Spullen voor de Boeddhistische Omroep Stichting, over haar eigen bezittingen.

Geertjan Lassche (Zwolle, 1976). Opgegroeid in Staphorst, studie journalistiek Christelijke Hogeschool Ede. EO-redacteur (Netwerk, Twee Vandaag). De Tegel (achtergrond) voor Vreemdelingen & Bijwoners (RTV Oost), nog vier nominaties. Maakte allengs vrijere documentaires: De Boer Die Zou Gaan Emigreren, Mannenbroeders van Kootjebroek, Zwart IJs, Hemelbestormers.