Dit weekend in het Witte Huis: een orgie van zelffelicitatie

Zondag lijkt het alsof president Obama politiek verslaggevers vermaakt. Maar het Correspondents’ Dinner draait niet meer om de pers. Het is een vercommercialiseerde en verhollywoodiseerde netwerkborrel.

Zondag krijg je ze weer te zien: de beelden van de Amerikaanse president die ten overstaan van een zaal vol journalisten, politici, zakenlui en beroemdheden zichzelf op de hak neemt. Het is de zevende keer dat Obama aan stand-up doet op het jaarlijkse White House Correspondents’ Dinner in Washington, een bonte avond waar politiek verslaggevers kunnen lachen en toasten met de beleidsmakers die ze de rest van het jaar de maat nemen.

Tenminste: zo was het ooit. Want het daadwerkelijke diner is inmiddels uitgegroeid tot een vijf dagen durende aaneenschakeling van prestigieuze brunches, lunches, diners, pre- en afterparty’s waar de pers weinig te zoeken heeft. In de documentaire Nerd Prom: Inside Washington’s Wildest Week (vernoemd naar de half spottende, half liefkozende bijnaam van het journalistenetentje) toont Patrick Gavin dat hét evenement vanuit het politieke hart van Amerika is verworden tot een vercommercialiseerde en verhollywoodiseerde netwerkborrel.

Gavin volgde het jaarlijkse evenement tien jaar lang als politiek verslaggever voor onder meer de organisatie Politico. Maar in die rol kwam hij nooit verder dan triviale vragen stellen aan de binnen komende beroemdheden, alsof het een Oscaruitreiking was. Wat heb je aan? Wie hoop je te ontmoeten? Heb je er zin in? Vorig jaar zegde hij daarom zijn baan op om een film te maken over – zoals hij het nu zegt – „waar het diner echt om draait”.

Het resultaat is vooral een opsomming van waar het niet – of beter: niet meer – om draait: het belangrijke werk van politiek verslaggevers, die de macht controleren en het volk informeren. Gavin: „Het is nu één grote zakelijke conferentie. Het gaat om netwerken, lobbyen en leuren. De aanwezigen zijn er voor de sociale status die het met zich meebrengt.”

Het diner zelf is helemaal niet zo leuk

De White House Correspondents’ Association (WHCA) werd in 1914 opgericht door een groep verslaggevers die vreesden dat president Woodrow Wilson hen zou buitensluiten van persconferenties. Vanaf 1921 werd er een jaarlijks diner georganiseerd, bedoeld om te benadrukken dat journalisten toegang moeten hebben tot de president en het Witte Huis om hun werk goed te kunnen doen. Sindsdien is elke president er minstens één keer in zijn termijn bij geweest; vanaf 1982 zelfs elk jaar. Sinds 1993 zendt C-SPAN het diner, sindsdien steevast uitverkocht, live uit.

Het oorspronkelijke doel staat in schril contrast met de besloten aard die de festiviteiten nu hebben. Gavin filmde zichzelf terwijl hij de verschillende feesten belde en afliep, of hij er misschien naar binnen mocht met camera. Vrijwel alle deuren bleven gesloten. Tenenkrommend zijn ook de beelden van de feestvoorbereidingen van glossy Capital File, waar een paar dames schaamteloos de gastenlijst doornemen: van de beroemdheden die het feestje ‘buzz’ moeten bezorgen tot de nobody’s die met hoongelach opzij worden geschoven.

Want het gaat erom de meeste sterren naar je feestje te halen. People en Time Magazine, Vanity Fair, The New Yorker, Netflix: allemaal organiseren ze iets. Feestgangers nemen selfies en gaan met de cast van House of Cards op de foto. Buzzfeed hengelde een paar jaar vergeefs naar een tafeltje bij het diner en geeft nu maar samen met Facebook een feest tijdens dat etentje.

Bovendien is het helemaal niet zo leuk om bij het diner te zijn. Een vast onderdeel is het uitreiken van beurzen aan talentvolle studenten journalistiek, maar dat leverde al eens gênante momenten op omdat de zaal er maar doorheen bleef kletsen. In 2003 verdronk een optreden van Ray Charles zelfs in het onophoudelijke rumoer van de aanwezigen.

Totaal niet blij

Ook veel presidenten hebben er een hekel aan. Geinig doen met de mensen die venijnig over je schrijven? George Bush sr. „haatte” die jaarlijkse vernedering, zei een van zijn medewerkers eens. Nixon gaf dat over zichzelf toe in 1971. En voor de komiek die een eigen monoloog doet (dit jaar Cecily Strong van Saturday Night Live) is het volgens ingewijden ook een crime. Bush jr. was naar verluidt totaal niet blij met de tegen hem gerichte satire van Stephen Colbert in 2006.

Aan het eind van de documentaire filmt Gavin zichzelf uitgeput achter het stuur van zijn auto, terwijl hij tegen de camera zegt dat er iets „helemaal verkeerd” is aan de week die achter hem ligt. „Als Washington D.C. zich niet hard maakt voor het publieke belang, de journalistiek en zijn politieke waarden, wie dan wel?”

Gevraagd naar zijn belangrijkste conclusie nu, een jaar later, zegt hij dat de stad wel wat meer eigenwaarde mag hebben. „We zijn het lachertje, en toch halen we onze schouders op als ons grootste jaarlijkse evenement zo slecht op ons afstraalt.” Het is, zo zegt hij, „een orgie van zelffelicitatie” geworden. „En dat terwijl de rest van het land zich afvraagt: wat hebben jullie in vredesnaam te vieren?”