Bescherm vluchtelingen met vredesmissie Libië

Naast Syriërs slaan vooral Eritreeërs massaal op de vlucht. Mensensmokkelaars brengen hen via Libië naar Europa. In Libië ligt dan ook de sleutel tot de oplossing van het probleem, stelt Mirjam van Reisen.

Syrië levert de meeste bootvluchtelingen. Eritrea staat op de tweede plaats. Waarom slaan de Eritreeërs massaal op de vlucht? Zelf wijzen Eritreeërs op de permanente dienstplicht in afgelegen gebieden, door hen ‘concentratiekampen’ genoemd. In deze gedwongen werkkampen, waarvoor ouderen en tegenwoordig zelfs kinderen worden opgeroepen, is marteling en opsluiting aan de orde van de dag. Daarom zien we ook steeds jongere kinderen onder de bootvluchtelingen.

President Afewerki zegt dat de dienstplicht achttien maanden duurt, maar dat is niet waar. Ook in Eritrea worden, net als in Syrië, de mensenrechten geschonden. De gevangenissen zitten vol met politici en journalisten, die de regering durfden te bekritiseren.

Niet alleen in Eritrea maar ook daarbuiten zijn de Eritreeërs niet veilig. In Libië belanden zij vaak in de handen van IS; 24 koptische christenen uit Eritrea werden onlangs onthoofd en doodgeschoten. Eritreeërs in het buitenland zijn vaak het slachtoffer van ontvoering, marteling en afpersing. Hiermee zijn zeer grote bedragen gemoeid. Mochten ze erin slagen op een boot te raken, en de Middellandse Zee over te varen, met alle gevaren van dien, dan dromen ze van een veilige toekomst. De Europese Commissie kondigde onlangs aan de ontwikkelingshulp aan Eritrea te willen verdriedubbelen. Daarbij zag de commissie over het hoofd dat Eritrea zelf onderdeel uitmaakt van illegale mensenhandel en dat de autoriteiten een uitgebreid vertakt illegaal netwerk in de regio onderhouden.

Het Eritrese regime heeft de Europese Commissie beloofd in de toekomst ‘verbeteringen’ aan te brengen. Tegelijkertijd weigeren dezelfde autoriteiten de VN-onderzoekscommissie voor Eritrea nog altijd de toegang tot het land en kunnen deze nieuwste beloften dus niet worden gecontroleerd. In 2009 beloofde Eritrea de politieke gevangene Dawit Isaac vrij te laten, maar de journalist bleef vast zitten, ook nadat het hulpcontract was getekend.

Het is dus naïef om de Eritrese belofte serieus te nemen. Door ontwikkelingshulp aan Eritrea te verhogen, neemt de Europese Unie het risico het vluchtelingenprobleem te vergroten in plaats van het bij de oorzaak aan te pakken. Dit geldt eveneens voor de Europese reactie op de bootvluchtelingen. Donderdag kwam de Europese Raad bijeen in spoedoverleg. De raad heeft tien maatregelen afgekondigd, die vooral zijn gericht op de bestrijding van symptomen. Maar de oorzaken van het probleem moeten worden aangepakt, waaronder de betrokkenheid van Eritrea en Libië bij internationale mensenhandel. Europa moet zich dan ook aan de sancties houden en het hulppakket schrappen.

Om de vluchtelingenstroom in de regio aan te pakken, hebben landen als Libië een goed bestuur nodig. Ook moet men maatregelen treffen om de situatie daar te stabiliseren, door een vredesmissie samen met de Afrikaanse Unie, desnoods zonder de VN. Andere Afrikaanse landen moeten hulp krijgen bij de toestroom van vluchtelingen. Ook moet de Europese Unie zelf de relocatie en spreiding van vluchtelingen opvoeren om het probleem beheersbaar te maken en te tonen dat ze haar bijdrage levert aan de oplossing van de humanitaire ramp die zich voltrekt. Europa en Afrika zijn immers op elkaar aangewezen.

De Europese top moet worden opgevolgd met een internationale Mediterrane Top. Daar moeten lidstaten van de EU en andere betrokken landen aan deelnemen, waaronder de Noord-Afrikaanse landen. De EU moet juist die overheden helpen die wel bijdragen aan oplossingen voor het vluchtelingenprobleem.

Bij deze top moet de EU gezamenlijk direct met de Afrikaanse Unie tot onderhandelingen komen over migratie, veiligheid en samenwerking. Libië, waar de meeste smokkelschepen vandaan komen, is de sleutel tot de oplossing. Daar begon na de val van Gaddafi de massale uittocht van vluchtelingenschepen. De EU moet niet alleen praten met de regering in Zuid-Libië die zij erkent, maar ook met de niet erkende regering in Tripoli, Noord-Libië, want die heeft het meest te maken met de mensensmokkel.

Onderhandelingen en internationale samenwerking kunnen leiden tot duurzame oplossingen, oplossingen die de vluchtelingencrisis bij de wortel aanpakken.