Welcome To The Village-festival koopt koe. Om op te eten, ja

Koe Janneke, die in juli op het festival verorberd wordt. Foto Welcome to The Village / Hans Jellema

Al jaren krijgt festivalvoedsel meer aandacht. Het Friese festival Welcome To The Village voegt daar voor hun derde editie een nieuwe dimensie aan toe en koopt dit jaar haar eigen koe, genaamd Janneke. En die gaan ze op het festival opeten.

Sinds 2013 organiseren Friese podiumprogrammeurs, freelancers en een hele kar vol muziekliefhebbende vrijwilligers elk jaar in juli Welcome To The Village in natuurgebied de Groene Ster, vlakbij Leeuwarden. Het concept is succesvol en groeit door. De eerste editie in 2013 verkocht uit met vierduizend bezoekers, de tweede vorig jaar ook (met zesduizend bezoekers). De organisatie verwacht dit jaar wederom door te groeien. Het muzikale programma groeit ook mee; van lokale acts als The Homesick (uit Dokkum) naar nationale en internationale acts zoals deUs en Typhoon die dit jaar optreden.

Welcome To The Village in twee minuten:

Festivals als Best Kept Secret en Down The Rabbit Hole zetten een paar jaar terug succesvol de trend van bands en kunstinstallaties in een natuurgebied. Behalve Waddenfestivals als Oerol en Into The Great Wide Open had Noord-Nederland nog geen festival van deze orde, en dat terwijl de noordelijke provincies broedplaatsen voor muziek blijken. Zo viert poppodium Asteriks in Leeuwarden over een paar weken haar vijfde verjaardag. Sinds 2012 vindt daar ook het culturele stadsfestival Explore the North plaats. In buurstad Groningen is elk jaar Eurosonic/Noorderslag, maar dat is gericht op de muziekindustrie, niet de muziekliefhebbers.

Het festivalterrein vanuit de lucht:

Twitter avatar RJBoonstra Boonstra-fotografie Vanmiddag ff wat lucht foto’s gemaakt bij #wttv14 @Village_Fest http://t.co/Ddehy1aVx0

Welcome to The Village: duurzaamheid voorop

Zelf dingen maken met elkaar, dat is het credo van Welcome To The Village. Dat doet denken aan het Amerikaanse festival Burning Man, dat ieder jaar in de woestijn van Nevada als dorpje verrijst en waar ruilhandel en samenwerken het doel van de groep samenkomende kunstenaars en muzikanten is. Welcome To The Village volgt die visie met hergebruik van materialen voor de aankleding van het festivalterrein, en het samenwerken met ondernemers uit de regio. Vorig jaar kwamen de ingrediënten van de festivalsoep uit een zelf geplantte en geoogste moestuin.

Twitter avatar MargavanderZee KunstvanuitGevoel Gaaf om te zien dat mijn tonnetjes die ik voor #WTTV14 had gemaakt op de #Uitmarkt2014 werden gebruikt #Leeuwarden http://t.co/RQZg38uALE

Koeproject vertelt verhaal van WTTV

Nu koopt het festival dus een koe, om de voedselketen op het programma te zetten. Volgens Koen Haringa, hoofd marketing van Welcome To The Village, vertelt de aanschaf en de bestemming van Fleckvieh-koe Janneke, die in juni geslacht wordt, het verhaal van het festival. Sjoerd Bootsma, artistiek directeur van het festival, zegt in een documentaire die vorig jaar over het festival gemaakt werd: “Dit festival is een reactie op wie we zijn en de tijd waarin we leven.” Haringa:

“Het festival is een metafoor voor kernwaarden die terugkomen in een dorp. In ons eigen festivaldorp doen we alles zo logisch mogelijk, met een zekere menselijke maat. Dat komt terug in het koeproject, maar ook door festivalbezoekers de ruimte te bieden. Ze kunnen hun gang gaan en hoeven niet uren in de rij te staan voor muntjes zodat ze een hamburger van twintig euro kunnen kopen. We doen ons best zodat iedereen lekker, normaal eten kan kopen.”

Het festival maakte dit uitlegfilmpje over koe Janneke:

Koe als voorbeeld van logische voedselketen

Hoewel het koeproject een beetje doet denken aan het wilde zwijn dat Asterix en Obelix met hun stam verorberen ter ere van een goede dag Romeinen beuken, is het niet luguber en “een voorbeeldproject van de logische voedselketen”, aldus Haringa. Het festival vond Janneke bij de duurzame Friese boer Jaring Brunia. Janneke was een zogeheten dubbeldoelkoe; ze gaf melk en zorgde voor vlees. Nu geeft ze geen melk meer. Boer Brunia houdt alleen melkkoeien, dus moet Janneke binnenkort weg. Ze wordt met 3 jaar iets jonger dan de gemiddelde leeftijd van een normale Nederlandse melkkoe (vier jaar) geslacht. Haringa:

“Wij helpen Brunia om zijn koe een nieuwe bestemming te geven, de kok loopt het risico maar verdient ook het geld. Op die manier hebben we alle drie profijt van die normaal gesproken onrendabele koe.”

Transparantie is de basis van de logische voedselketen, zegt Brunia. Vanaf hoe het dier geleefd heeft tot hoe het bereid wordt. Daarom werkte Brunia mee aan de verkoop van zijn koe aan het festival:

“Ik vind het mooi dat je de voedselketen inzichtelijk kunt maken, dat je weet wat voor dier je vlees was.”

Eén koe: ruim 1400 maaltijden

Restauranteigenaar Willem Schaafsma van het biologische restaurant Eindeloos in Leeuwarden, die samen met de organisatie de koe kocht, gaat Janneke bereiden. Schaafsma bood vorig jaar al in het openluchtrestaurant van het festival een iets luxer dineraanbod aan. Volgens Schaafsma kunnen er ongeveer 1400 maaltijden van Janneke gemaakt worden, dus een klein deel van de bezoekers kan de koe komen proeven.

Zo kon je vorig jaar al eten op het festival:

Hoe wordt Janneke opgediend?

In allerlei soorten en maten, zodat niks verspild wordt. Doorgaans eten we slechts een klein gedeelte van een koe, zo liet chefkok Robert Kranenborg al eens zien in DWDD University (fragment). Dat gaat Schaafsma, die voor zijn eigen restaurant ook hele koeien koopt en verwerkt, dus niet doen. Omdat sommige onderdelen van Janneke moeten rijpen, wordt ze in juni al geslacht. Schaafsma:

“Het verse vlees, waar tartaar en carpaccio van gemaakt wordt, wordt na de slacht direct vacuüm verpakt en ingevroren zodat we het vlees als het festival begint nog kunnen gebruiken. Andere delen, zoals de ossenhaas, ribeye en kogelbiefstuk, moet drie weken rijpen.”

Een steekproef uit het menu:

  • Tournedos Rossini: Het meest exclusieve onderdeel van Janneke, de ossenhaas; met diervriendelijke ganzenlever, zwarte truffel, brioche en jus van de botten met Madeira.
  • Plateau Kannibaal: Voor de echte liefhebber een diversiteit aan orgaanvlees: lever, nieren en hart met salade en tartaarsaus.
  • Charcuterie: Gerookt vlees, droge worst, salami, geserveerd met brood en tapenade.
  • Ribeye: Stoer ribstuk aan het bot gegrild met kruidenboter.

Het merendeel van de maaltijden krijgt festivalprijzen (tussen de vijf euro voor een broodje ‘pulled cow’ en acht euro voor het plateau kannibaal), met een enkele uitzondering. De tournedos wordt gemaakt van de ossenhaas, waarvan een koe het minste heeft. Daar zijn slechts zestien porties van te maken, en kun je per twee bestellen voor 120 euro. Maar je krijgt er wel wat voor terug, vertelt Schaafsma:

“Dan mag je ook op een prieeltje in het water tussen twee festivalterreinen in dineren.”

Programma ook (deels) collectief bepaald

Want waarom zou je alles in je eentje bedenken? WTTV-bezoekers stellen zo De Grote Suggestielijst samen waar de organisatie uit put. Dit jaar hosten muziekcollectieven Subbacultcha! (indierock van o.a. The Growlers en The Homesick) en Ticket to the Tropics (wereldmuziek met o.a. Jungle By Night en Meridian Brothers) podia op het festival waar ze hun eigen line-up voor samenstellen. De headliner van het festival is de Belgische band dEUS, die ook weer een rijtje bands mee mag nemen. Wie dat zijn, is nog niet bekend. Verder komen o.a. Typhoon, Dewolff, zZz, Jacco Gardner, The Ex ft. Fendika en Alamo Race Track (voorlopige programma hier).

Bekijk ook de korte documentaire van Mirjam van der Veen over de editie van 2014:

Welcome To The Village, 17 t/m 19 juli in Leeuwarden, Friesland. Tickets (combi, camping, dagkaarten) tussen €20-100 euro.