Ook Deutsche Bank schikt in ‘Libor’

Deutsche Bank schikt als laatste in de Libor-affaire, waar ook Rabobank bij betrokken was. En betaalt de hoofdprijs.

7,1 miljard euro. Dat is het bedrag dat Deutsche Bank alleen al de afgelopen drie jaar heeft moeten uitrekken voor boetes, schikkingen en andere juridische kosten in verband met de vele affaires waar zij bij betrokken is. Daarmee staat zij hoog op de lijstjes van banken die de afgelopen jaren miljarden moesten betalen vanwege allerlei misstanden. Deutsche Bank was bij nagenoeg alle grote recente bankschandalen betrokken.

Gisteren kwam daar nog 2,3 miljard euro bij, waardoor de totale schade oploopt tot vijfeneenhalf keer de winst over 2014. Deutsche Bank moet dit keer betalen om strafvervolging door Amerikaanse en Britse toezichthouders te voorkomen wegens fraude met de interbancaire Libor-rente.

Wegens die fraude zijn al zes andere banken bestraft, waaronder Rabobank. De schikking van Deutsche is de hoogste. Het imago van de Duitse bank loopt daarmee nog verdere schade op.

1 Wat heeft Deutsche misdaan?

Een groepje handelaren heeft tussen 2005 en 2011 geprobeerd de internationale Libor-rente te manipuleren. Die is een gemiddelde van de rentes die grote banken moeten betalen als zij van elkaar lenen. Lukte die manipulatie, dan lonkte een hogere bonus. De handelaren investeerden zelf in producten die gebaseerd waren op de Libor-rente. Presteerden ze goed, dan kon dat goed zijn voor hun beloning.

Opmerkelijk genoeg lukte die manipulatie echter meestal niet. En als het al lukte, was het vaak nog de vraag of die ook echt tot een hogere bonus leidde. Handelaren kregen extra beloning op basis van de prestaties van hun hele afdeling. Lang niet alle handelaren zaten in het complot. Zij namen soms posities in die haaks stonden op die van frauderende collega’s en verloren dus door de fraude. De afdeling als geheel presteerde daardoor niet beter.

Het venijn zit hem erin dat de Libor-rente de basis is voor de rente op duizenden miljarden aan andere financiële producten, zoals hypotheken. Daarmee is ze in feite heilig. Met dergelijke hoekstenen van het mondiale financiële stelsel mag niet gerotzooid worden. Dit is waarom zo zwaar wordt getild aan de Libor-affaire – in combinatie met bankiers die qua vertrouwen van consumenten en politici al wat goed te maken hebben.

2 Waarom is de boete zo hoog?

Noem het de risico’s van de laatste bank zijn die schikt. Ja, de bank moet waarschijnlijk meer betalen omdat de fraude ernstiger was dan bij andere banken. En omdat ze in de ogen van de toezichthouders misschien niet goed genoeg heeft meegewerkt aan het onderzoek.

Maar het helpt niet dat Deutsche Bank de laatste is in het rijtje van fraudeurs die worden bestraft. UBS en Barclays kozen er in een vroeg stadium van het onderzoek voor om te schikken. Daarom kregen ze een soort ‘vroegkomerkorting’. Deutsche Bank koos hier om onbekende redenen niet voor.

De schikkingsbedragen zijn door de jaren heen ook (fors) toegenomen. Toezichthouders staan onder grote politieke en publieke druk om hun tanden te laten zien. Zeker in de VS, waar toezichthoudersfuncties vaak springplanken naar de politiek zijn. Van een schikkingsbedrag van 450 miljoen (Barclays, als eerste in 2012) kijkt niemand meer op. Dus moet het steeds meer zijn. Om die reden dwingen Amerikaanse toezichthouders fraudeurs ook steeds vaker om naast de schikking een schuldbekentenis af te leggen. Dat overkwam ook Deutsche Bank. Rabobank niet.

3 Zat Deutsche Bank niet ook met een hoop andere affaires?

Deutsche kreeg in 2013 een boete van 725 miljoen euro van de Europese Commissie wegens het frauderen met Libor én de Euribor-rente, een soortgelijke rentevoet als Libor, maar dan een die vooral in Europa wordt gebruikt. In de Verenigde Staten lopen onderzoeken naar de bank wegens vermeende fraude met wisselkoersen en het mogelijk overtreden van Amerikaanse sanctiewetgeving tegen Iran.

In essentie heeft Deutsche Bank last van hetzelfde probleem als andere megabanken: te groot en te complex om nog te controleren. Maar daarbij speelt, of speelde als je de banken moet geloven, ook het vaak totale gebrek aan besef dat het noodzakelijk is om controle te houden doordat men vooral op winst gefocust was. HSBC, UBS, Citigroup, het zijn allemaal banken die mede hierdoor in tal van schandalen verzeild zijn geraakt.

4 En, houdt het nu dan eens op met de schandalen?

Safe to say is dat het wereldwijde Libor-schandaal hiermee ten einde komt. Althans, voor wat de toezichthouders betreft. Voor Deutsche Bank lijkt dit nog niet het geval. Zij moet rekening houden met allerlei rechtszaken die gedupeerden nog zullen aanspannen. Onduidelijk is of en hoeveel geld dat de bank gaat kosten.

Daarnaast lopen er nog die andere onderzoeken in de Verenigde Staten. En wie weet wat er nog boven komt. De Amerikaanse zakenbank Morgan Stanley stelde begin dit jaar dat Deutsche Bank tot 2016 nog eens 5,1 miljard dollar moet uittrekken voor de kosten in alle affaires. Daar zit Deutsche Bank, zelfs met de megaschikking van vandaag, nog niet in de buurt.