Moet dat, zo'n bommenwerper?

Historica Susan Hogervorst is tegen de nieuwe ‘experience’-trend in musea.

Het is momenteel dé trend in museumland: bezoekers de Tweede Wereldoorlog laten beleven via een experience. Een benadering die jongeren aanspreekt maar veel kritiek krijgt vanuit historische hoek, zegt universitair docent Susan Hogervorst.

De door de Duitsers beschikbaar gestelde bommenwerper die vanaf volgende week de tentoonstelling De Aanval van museum Rotterdam domineert, past volledig in de belevenistrend. Maar Hogervorst vindt de aanwezigheid van het vliegtuig bedenkelijk. „Het belichten van slachtoffer- én daderperspectief is vernieuwend, maar ik vraag me af of zo’n bommenwerper nou moet. Ik kan me voorstellen dat overlevenden van het bombardement en nabestaanden van de slachtoffers het niet respectvol en mogelijk zelfs platte sensatie of commercie vinden.”

De docente historische cultuur aan de Open Universiteit hoort in haar vakgebied veel kritiek op deze belevingsaanpak in museumland. „Het verleden zelf doet er blijkbaar niet veel meer toe. Alles wordt naar het heden gehaald. Zonder de historische context te verklaren. Daardoor wordt het heel oppervlakkig. Terwijl wij als samenleving, musea voorop, een herdenkingsplicht hebben.”

Hogervorst ziet de eerste Brandgrensrun op 14 mei, waarmee rennend langs de brandgrens wordt stilgestaan bij het bombardement, ook als een uitvloeisel van de belevingstrend. „Het initiatief is op zich niet verkeerd en zou best een zinvolle nieuwe traditie kunnen worden, maar het gevaar bestaat dat het ontaardt in een plat commercieel circus. Hoe dan ook: het aantal deelnemers zal bepalen of het hart van de organisatoren op de juiste plek zit.”

Hogervorst is medeauteur van het boek Rotterdam en het bombardement, 75 jaar herinneren en vergeten. Daarin worden de herdenkingen, monumenten en andere initiatieven belicht die de herinnering aan de verwoestende bommenregen sinds 1940 levend hebben gehouden. Burgemeester Aboutaleb krijgt het eerste exemplaar overhandigd op 14 mei 2015, de datum waarop het exact driekwart eeuw geleden is dat Duitse bommenwerpers de binnenstad verwoestten.

De wetenschapster promoveerde op de herinneringscultuur rond het vrouwenconcentratiekamp Ravensbrück. Ook daar zag ze de experience-trend opduiken. „Overlevenden werden opgevoerd in een soort College Tour om studenten het verhaal mee te geven. Goed bedoeld maar moreel niet altijd even zuiver om iemands ervaringen zo te consumeren.”