Farmaceut AstraZeneca heeft het ook niet makkelijk, hoor

Foto Bloomberg

Farmaceuten hebben het heus niet zo gemakkelijk. Steeds meer concurrentie van goedkopere medicijnen, veelbelovende geneesmiddelen die toch mislukken en stijgende productiekosten. Bij het Brits-Zweedse AstraZeneca (57.500 werknemers) - dat vandaag met kwartaalcijfers komt - staat de winst de laatste jaren onder druk. De farmaceut is onder andere bekend van de goedverkopende maagbeschermer Nexium en cholesterolremmer Crestor.

De (nieuwe) kankermedicijnen van de farmaceut vormen volgens het laatste jaarverslag een belangrijke groeimarkt dit jaar. Maar de farmaceut heeft problemen.

Update 8:30 uur. Uit de zojuist gepresenteerde kwartaalcijfers blijkt dat AstraZeneca in het eerste kwartaal een omzet boekte van 6,06 miljard dollar: een daling van 6 procent ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. De netto-winst komt 7 procent lager uit op 550 miljoen dollar.

1. Aflopende patenten

Ongeveer zestig procent van de omzet van AstraZeneca komt uit de vijf meest verkochte geneesmiddelen.

Als zo’n patent verloopt, kan dat dus grote gevolgen hebben. De inkomsten van maagbeschermer Nexium daalden vorig jaar bijvoorbeeld, omdat het patent daarvan verliep in de Europese Unie. En sinds afgelopen mei mogen concurrenten in Amerika ook een goedkopere variant van het geneesmiddel op de markt brengen.

Dat laatste gebeurde nog niet, maar AstraZeneca verwacht daar dit jaar wel iets van te gaan voelen. Ook verliep in Australië het patent van de grootste inkomstenbron: cholesterolremmer Crestor. Volgend jaar verliest de farmaceut dit patent in Amerika en in 2017 in Europa.

2. Imago

Farmaceuten worden er nog wel eens van beschuldigd niet zozeer geïnteresseerd te zijn in het verbeteren van de zorg, maar vooral in de winst die de medicijnen opleveren. Zo zouden farmaceuten veel te weinig doen voor patiënten in arme landen. Topman Marijn Dekkers van concurrent-farmaceut Bayer formuleerde het op een conferentie van de Financial Times als volgt:

“Bayer didn’t develop the cancer drug, Nexavar (sorafenib), for India but for Western patients that can afford it.”

De video van de conferentie is inmiddels verwijderd.

AstraZeneca staat op de jaarlijkse ranglijst van Access to Medicine - die meet hoeveel farmaceuten zich inspannen in ontwikkelingslanden - op een vijftiende plek, achter onder andere Bayer (plek tien). Teleurstellend, noemt AstraZeneca-directeur Leif Johansson dit. Access to Medicine vindt dat de famaceut meer moet doen om nieuwe behandelingen tegen astma toegankelijk te maken.

3. En dan nog de rechtszaken…

Het woord ‘lawsuit’ komt maar liefst 28 keer voor in het laatste jaarverslag van AstraZeneca. Waar die precies over gaan? Vooral bijwerkingen en patenten.

Afgelopen week was er nog ophef over een diabetesmiddel van de farmaceut (Onglyza, 820 miljoen dollar omzet in 2014). Je hebt daarmee, volgens de Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA), een verhoogd risico om te overlijden door hartfalen.

De stichting Hartpatiënten Nederland riep daarom patiënten op zo snel mogelijk met hun arts te overleggen of ze met het middel moeten stoppen. AstraZeneca eiste rectificatie van dit bericht en dreigde met een rechtszaak. Bang werd de stichting daar niet van. Op de website is te lezen:

“Hartpatiënten Nederland vindt het opmerkelijk, dat een machtig internationaal farmaceutisch bedrijf probeert een belangenorganisatie van hartpatiënten monddood te maken vanwege een mening over de waarde van een medicijn.”

Inmiddels zou AstraZeneca afzien van de juridische stappen. Maar positief voor de verkoop van het geneesmiddel zal de internationale aandacht niet zijn.