‘Adam, ik bén Birgitte Nyborg’

Van twee seizoenen ‘Borgen’ maakt regisseur Ola Mafaalani een tien uur durend toneelspektakel.

In de tv-serie Borgen wordenpremier Birgitte Nyborg en journaliste Katrine Fønsmark gespeeld door Sidse Babett Knudsen en Birgitte Hjort Sørensen.

Het Noord Nederlands Toneel (NNT) brengt vanaf maart volgend jaar Borgen op toneel; de onvolprezen Deense serie over opkomst en val van politica Birgitte Nyborg. NNT ging met het idee naar de Deense tv-zender DR en kreeg exclusief de rechten voor Nederland en Vlaanderen. Artistiek leider Ola Mafaalani: „Ik zag één aflevering, en toen was het raak. Ik moet dit verhaal vertellen; ik bén Birgitte.”

Waarom wilt u ‘Borgen’ doen?

„Ik wilde een voorstelling maken over een vrouw als ik; op een hoge positie met minimaal één kind. De trots en kracht enerzijds; het schuldgevoel anderzijds – dat is iets waar veel vrouwen anno nu mee worstelen. Mijn dramaturg Dirkje Houtman en ik zijn toen in het toneelrepertoire gedoken, maar daar vonden we dit thema nergens. De wereldliteratuur: niets. Toen ik mijn frustratie uitsprak tegen Malou (Gorter, die premier Birgitte Nyborg gaat spelen, red.) zei die: ‘heb je Borgen al gezien? Die serie behandelt alles waar jij het over wilt hebben’. Dezelfde avond nog ben ik gaan kijken en het was onmiddellijk raak. Bij de eerste aflevering dacht ik al: dit wordt hem, en bij de vierde heb ik Dirkje wakker gebeld en gezegd: de rechten, nu!”

Waarom denkt u dat de Deense omroep DR een middelgroot toneelgezelschap uit Groningen de rechten gunde?

„Dat is honderd procent te danken aan schrijver Adam Price. Via via konden we hem benaderen. Hij belde mij toen ik buiten op een stoepje zat; en ik besefte, dit is het moment, hier komt het op aan. Wat voor hem denk ik de doorslag gaf, was dat ik als eerste zei: ‘Adam, ik bén Birgitte’.”

U wilt het hebben over een vrouw in een topfunctie; is de politieke setting voor u van ondergeschikt belang?

„Geenszins. Mijn werk is altijd politiek. Maar het probleem met bijvoorbeeld de Haagse politiek is: saai. Wij weten niets van onze politici, niets van hun privéleven; ik heb de vrouw van Wilders zelfs nog nooit gezien. Wat Borgen zo knap doet: we weten alles over deze mensen. We kennen hun zwaktes en geheimen. Dat maakt politiek menselijk. En spannend: je weet wat achter de schermen op het spel staat.”

Zo’n serie terugbrengen tot één theaterproductie, dat wordt een slachting.

„Dat zei Adam Price ook. Hij had er slapeloze nachten van: But how?, zei hij steeds. We nemen in elk geval de tijd; we beginnen om één uur, en eindigen om elf. We beperken ons tot de eerste twee seizoenen. En we zullen iets meer nadruk leggen op het menselijke aspect: de scheiding van Birgitte, het jeugdtrauma van persvoorlichter Kaspar Juul; na tien uur toneel wil ik wel dat mensen geraakt zijn. Onze tekst is een destillaat: we hebben alleen de echt geniale zinnen behouden.

„We creëren een unieke setting, een combinatie van de sfeer bij een popconcert en een dvd-avondje thuis. Publiek mag drank mee de zaal innemen, we delen hapjes uit tijdens de voorstelling, en tussentijds kan er worden gegeten. Adam, die ook kok is, stelt zelf het menu samen, en laat dat aansluiten bij de handeling op het toneel. Daarvoor voegt hij zelfs nog culinaire scènes toe. De avond is opgedeeld in afleveringen. De acteurs spelen door, maar publiek kan best een deel missen: voor elke aflevering spelen we een terugblik.”

Wat voegt toneel toe aan zo’n serie?

„De live-beleving. Het publiek zal bij ons echt léven met de personages. Acteurs en toeschouwers maken ter plaatse dezelfde boog, ze worden gelijktijdig moe. Alsof je er bij bent als er in de kamer nog om half drie wordt gedebatteerd. Je leert ze door en door kennen, als vrienden.”