Verbreding A15 loopt uit op drama voor bouwers

Ballast verslikt zich in grootste aanbesteding van Rijkswaterstaat.

Nieuwe Botlekbrug Foto BAS CZERWINSKI/ANP

De grootste aanbesteding van Rijkswaterstaat ooit, de wegverbreding van de A15 door het Botlekgebied, is uitgelopen op een financieel drama voor de bouwers.

Het bouwconsortium, met daarin Ballast Nedam en Strukton, heeft tijdens de aanbesteding voor een te laag bedrag ingeschreven. Ook heeft het alle moeilijk te beheersen risico’s op zich genomen, zoals het gevaar dat de benodigde circa duizend vergunningen niet op tijd rondkwamen. Die combinatie is desastreus uitgepakt. En opdrachtgever Rijkswaterstaat, zo klinkt het verwijt, „leunde achterover” tijdens de bouw.

Dat zeggen betrokkenen tegen deze krant. De financiële positie van Ballast Nedam is door de A15 zo wankel dat meer tegenvallers het voortbestaan bedreigen.

Het project ‘MaVa’ heeft een waarde van 1,496 miljard euro. In het contract zit verbreding en vernieuwing van 37 kilometer weg tussen Maasvlakte en Vaanplein bij Rotterdam, de vernieuwing van 36 viaducten en twee tunnels en een nieuwe, twee keer zo hoge Botlekbrug. Ook vallen onderhoud tot 2035, het ontwerp en de financiering van de hele verbouwing eronder.

Inmiddels hebben de bouwers Strukton, Ballast Nedam en het Oostenrijkse Strabag al ruim 250 miljoen euro meer besteed aan MaVa dan begroot. Het verlies is het grootst voor Ballast Nedam, dat al 100 miljoen euro op het project verloor. Morgen presenteert het bedrijf de jaarcijfers en zal naar alle waarschijnlijkheid nog meer verliezen aankondigen.

VVD-Kamerleden hebben inmiddels vragen gesteld aan minister Schultz van Haegen (Infrastructuur, VVD) over de contractvorm die Rijkswaterstaat gebruikt voor grote bouw- en infrastructuurprojecten. Rijkswaterstaat werkt vaak met zogenoemde DBFM-contracten, die alle fasen van het bouwproces overlaten aan de opdrachtnemer. Het afgesproken bedrag wordt achteraf betaald, als de weg of het gebouw beschikbaar is. Het idee is dat als een bouwer zelf jaren verantwoordelijk is voor onderhoud, het met een slim en innovatief ontwerp zal komen. Maar er is ook kritiek: de bouwsector draagt te veel risico’s.

„Ik herken me niet in de kritiek”, schreef de minister deze week in een brief aan de Kamer. Bouwbedrijven, die afgelopen jaren weinig werk hadden, namen vaak te veel risico om de aanbesteding maar te winnen.

Het industriële gebied waar de A15 ligt is met al z’n raffinaderijen, terminals, bruggen, tunnels, treinen, vrachtwagens, boten, kabels en leidingen heel complex. Er zijn veel belanghebbenden die toestemming, medewerking of vergunningen moeten verlenen. Bovendien zaten er tegenstrijdigheden in de contracteisen en de eisen van belanghebbenden, waardoor vertraging ontstond of meer mensen moesten worden ingezet. De bouwbedrijven draaien nu voor een groot deel van de extra kosten op.