Prijs van corruptiezaak bij Petrobras loopt in miljarden

Het Braziliaanse oliebedrijf kwam met beroerde cijfers als gevolg van de corruptieaffaire waarvan Petrobras de spil is.

Brazilianen eisen in betogingen het vertrek van president Rousseff. Zij zou ten minste hebben geweten van de betaling van smeergeld door Petrobas. Foto Reuters foto Nacho Doce / Reuters

Vergelijk het met een vliegramp, zei bestuursvoorzitter Aldemir Bendine gisteren tijdens de langverwachte presentatie van de jaarcijfers van het Braziliaanse (semi)staatsoliebedrijf Petrobras. „Door een ramp worden veiligheidsmaatregelen aangescherpt. Laten we zeggen dat Petrobras een gigantische ramp beleefde. Het zal ons helpen meer te investeren in goed bestuur.”

Petrobras vormt de spil in het grootste corruptieschandaal uit de Braziliaanse geschiedenis. Wat daarvan de financiële gevolgen zijn, werd gisteren na maanden vertraging duidelijk. Ondanks negatieve verwachtingen was het voor investeerders toch even slikken: Petrobras verloor 6,2 miljard reais (1,9 miljard euro) door corruptie.

Dat verlies is een direct gevolg van het grootschalige juridische onderzoek, ‘operatie Wasstraat’, dat sinds vorig voorjaar loopt. Daaruit blijkt dat ten minste 27 leveranciers van Petrobras steekpenningen betaalden in ruil voor contracten. Smeergeld vloeide naar bestuurders van het oliebedrijf en naar hoge politici, in ruil voor politieke steun.

Het oliebedrijf ging gisteren met de billen bloot en kondigde aan dat activa voor 44,6 miljard reais (13,9 miljard euro) zijn overgewaardeerd – ook als gevolg van de dalende olieprijzen. In totaal schreef Petrobras vorig jaar 6,7 miljard euro van zijn balans. Het is voor het eerst sinds 1991 dat Petrobras verlies draait. Ter vergelijking: in 2013 maakte Petrobras nog 7,3 miljard euro winst.

Met de presentatie van zijn cijfers hoopt Petrobras een streep te zetten onder een inktzwart jaar. Het bedrijf, dat 128 miljard euro schuld heeft, is daarmee net op tijd om een technisch faillissement te voorkomen; crediteuren dreigden daarmee toen Petrobras verzuimde openheid van zaken te geven. De laatste cijfers werden in augustus gepresenteerd en besloegen alleen het tweede kwartaal van 2014.

„Vanaf nu garanderen wij weer normaliteit in relatie tot onze crediteuren”, zei Bendine gisteren. Eerder deze week zei minister van Financiën Levy dat deze balans „een nieuwe stap is in de reconstructie van het bedrijf”.

Niet alleen crediteuren, de hele Braziliaanse bevolking verloor dit jaar het vertrouwen in Petrobras. Het schandaal legde de verwevenheid tussen politiek en bedrijfsleven genadeloos bloot en raakt politici tot het hoogste niveau. Eerder deze maand werd de penningmeester van de regerende Arbeiderspartij gearresteerd. De aantijgingen van corruptie komen nu dus gevaarlijk dichtbij president Rousseff. Vóór haar presidentschap was zij minister van Energie en Mijnen en voorzitter van Petrobras. Hoewel haar betrokkenheid nooit is aangetoond, riepen Brazilianen vorige maand tijdens massabetogingen om haar aftreden.

Tweederde van de Brazilianen gelooft dat Rousseff persoonlijk van de omkopingen wist. Bijna vijftig politici zijn opgepakt, tientallen anderen worden onderzocht. Voormalig directeur Paulo Roberto Costa, die als eerste uit de school klapte over de corruptie, kreeg gisteren 7,5 jaar celstraf. In de praktijk krijgt hij een jaar huisarrest: hij sloot een deal met justitie.

Ook internationaal heeft het schandaal grote repercussies. Zo wordt de Nederlandse maritieme dienstverlener SBM Offshore verdacht van het betalen van grote bedragen aan Petrobras in ruil voor opdrachten. Daarover heeft SBM in Nederland een miljoenenschikking getroffen met het Openbaar Ministerie. In Brazilië wordt de zaak nog nader onderzocht.

Daarover repte Petrobras gisteren niet. Bestuursvoorzitter Bendine, aangesteld om schoon schip te maken, besloot zijn presentatie met een excuus aan de Brazilianen. „We voelen ons beschaamd over wat er is gebeurd.” Maar: „Petrobras is het slachtoffer van alles wat het bedrijf is overkomen.” Of dat voldoende is om het vertrouwen van de Brazilianen terug te winnen, moet blijken. Feit is dat het bedrijf te groot is om ten onder te gaan. In de haperende economie is de overvloedige Braziliaanse olie bovendien zeer welkom. En op dit moment kan alleen Petrobras dat zwarte goud uit de grond halen.