‘Normale Rus moet land redden’

Oppositiepartijen bundelen hun krachten en willen met voorverkiezingen burger betrekken.

Nog steeds worden er dagelijks bloemen gelegd op de plaats waar Boris Nemtsov werd vermoord. „Als hij niet was doodgeschoten, zou Nemtsov een van de belangrijkste leiders zijn geweest.” Alexander Zemlianichenko/AP

Het zag er gelikt uit. De rijzige, slanke Aleksej Navalny in een donkerblauw pak, tegen een donkerblauwe achtergrond. En ook aan zelfvertrouwen had de Russische oppositieleider zoals altijd geen gebrek. „Wij weten honderd procent zeker dat héél veel kiezers in het land onze Democratische Coalitie nodig hebben.”

Die Democratische Coalitie is nieuw. Vrijdag werd bekend dat Navalny’s Partij van de Vooruitgang een lijstverbinding is aangegaan met RPR-Parnas, van de vermoorde Boris Nemtsov. In het weekeinde sloten ook andere liberale partijen en bewegingen zich aan, zoals Open Rusland van ex-oligarch en dissident Michail Chodorkovski. Voor het eerst is bijna de hele Russische oppositie verenigd in één blok. „Een historische poging”, zegt Leonid Volkov, een naaste medewerker van Navalny. Maar Volkov geeft meteen toe: de bundeling van krachten komt niets te vroeg. „Het werd tijd dat we weer wat optimisme terugbrachten in onze achterban.”

De liberale oppositie zit al jaren in de verdrukking. Geen van de partijen zit in het Russische parlement, de Doema. En de massale protesten van 2011 en 2012, toen meer dan honderdduizend Russen de straat op gingen om te demonstreren voor eerlijke verkiezingen, lijken een eeuwigheid geleden.

Het belangrijkste gezicht van dat protest, Aleksej Navalny, is verwikkeld in een rechtszaak die veel weg heeft van een politiek proces. Oppositieleider Boris Nemtsov werd eind februari doodgeschoten onder de muren van het Kremlin.

Nu is er dan de nieuwe, ‘grote’ coalitie, die de zieltogende Russische oppositie nieuw leven moet inblazen. Gisteren presenteerden Navalny en de zijnen zich, in een klein kantoortje op een anoniem Moskous kantoorpark. Opvallende onzichtbaar was Michail Kasjanov, sinds de dood van Nemtsov de belangrijkste politicus van RPR-Parnas. Vroeger ging de Russische oppositie aan onderling gekibbel ten onder, nu slaagde Navalny erin het beeld te scheppen van een toekomstige massabeweging onder een eenhoofdige leiding – hoewel de coalitie volgend jaar de parlementsverkiezingen met meerdere lijsttrekkers in zal gaan.

Een lange aanloop

Dat de oppositie überhaupt nadenkt over de verkiezingen van 2016 is óók nieuw, zo had Leonid Volkov al eerder uitgelegd. In het verleden begonnen de liberale partijtjes pas drie maanden van te voren na te denken over hun campagne. Alleen daarom al maakte de oppositie geen kans tegen Poetins Verenigd Rusland.

Dit keer neemt de Democratische Coalitie een lange aanloop. Het nieuwe blok zal in september eerst meedoen aan regionale verkiezingen. De lijsttrekkers voor die verkiezingen zullen worden geselecteerd door middel van primary’s, voorverkiezingen naar Amerikaans model, die voor maximale aandacht van de kiezer moeten zorgen in de aanloop naar de parlementsverkiezingen van volgend jaar. „We doen mee in een aantal sleutelregio’s”, legde campagneleider Volkov uit. „Die regio’s kunnen voor ons betekenen wat New Hampshire en Idaho zijn voor de Democratische en de Republikeinse Partij.”

Tijdens de persconferentie gisteren presenteerde Navalny de regio’s waar de nieuwe coalitie mee wil doen. Kaloega, waar de crisis de lokale auto-industrie hard heeft getroffen. Novosibirsk, vanwege de academische gemeenschap in de Sovjetnederzetting Akademgorodok. En Kostroma, een achtergebleven gebied waar de wegen volgens Navalny doen denken aan die in de kapotgeschoten Oekraïense stad Loegansk. Drie sterk verschillende regio’s waar de nieuwe coalitie ervaring wil opdoen en nieuwe electorale ‘technieken’ wil uitproberen.

De presentatie van de coalitie oogt in elk geval professioneel. De afgelopen maanden is lang gewerkt aan het verenigen van wat Volkov de „gezonde politieke krachten” van Rusland noemt. De nieuwe coalitie is ook geen reactie op de moord op Nemtsov, zegt Navalny. „Ook zonder de moord zou de coalitie er zijn geweest, en dan zou Boris Nemtsov een van de belangrijkste matadoren zijn geweest.”

Makkelijk zal het niet worden, waarschuwde Navalny. Want het lijkt niet waarschijnlijk dat het Kremlin de nieuwe coalitie zomaar zal laten begaan. Toch waagde Navalny zich aan een vergezicht. „We zullen ervoor zorgen dat een enorme hoeveelheid normale mensen eindelijk politiek vertegenwoordigd wordt. Eerst in de regio’s, en dan in de Doema. En als we een meerderheid bereiken in het nationale parlement, maken we van Rusland een normaal Europees land.”