Förster ziet af van Humboldprofessoraat

Voormalige UvA-psycholoog doet na affaire niet meer mee aan ‘zielloze wetenschappelijke productiewijze’

Jens Förster, sociaal psycholoog en voormalig hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam, ziet af van een prestigieus Alexander von Humboldt-professoraat van vijf miljoen euro aan de Ruhr Universiteit Bochum. Dat heeft de Humboldt Stichting deze week bekendgemaakt.

De Stichting stelde de beslissing hierover in mei 2014 uit tot er meer duidelijkheid zou zijn over beschuldigingen van onderzoeksfraude aan het adres van Förster. Het Nederlandse Landelijk Orgaan Wetenschappelijk Integriteit was in maart 2014 tot de conclusie gekomen dat data waren gemanipuleerd in een in 2012 gepubliceerde studie van Förster en zijn co-auteur Markus Denzler in het tijdschrift Social Psychological and Personality Science (SPPS). Het LOWI kon niet achterhalen wie dat had gedaan, maar hield Förster verantwoordelijk als eerste auteur. Het UvA-bestuur liet het SPPS-artikel hierna terugtrekken.

Ook startte de universiteit een onderzoek naar andere studies van Förster uit zijn UvA-periode (2007-2014). Een statisticus kreeg opdracht om na te gaan of deze studies vergelijkbare onwaarschijnlijke statistische patronen bevatten als waren aangetroffen in het SPPS-artikel en in twee andere publicaties. De resultaten van dit onderzoek zijn nog niet bekendgemaakt. Volgens een bron binnen de UvA zijn ze al voorgelegd aan Förster. Een UvA-woordvoerder kan dit niet bevestigen.

Förster is nu hoogleraar sociale psychologie aan de Ruhr Universiteit Bochum met een contract dat per 1 september 2015 afloopt. Het is onduidelijk of hij zijn werkzaamheden daar voortzet. In een verklaring op zijn website socolab.de schrijft Förster: „Na een wandeling in de bergen merkte ik bovenop de bergtop hoeveel energie ik nog had. Ik straalde van binnen, was vol inspiratie en energie. (...) Ik heb mijn levensinstelling totaal veranderd. (…) Ik wil niet meer jagen op publicaties zoals op andere plaatsen de regel is. (…) Ik zal mij de rest van mijn leven richten op ZIJN in plaats van op HEBBEN. Dus ik zal de materialistische en zielloze productiewijze in de wetenschap achter mij laten (…) Ik ga mijn eigen weg nu.”

Förster blijft ontkennen dat hij ‘iets onethisch’ heeft gedaan. Hij verwijst naar „uitstekende alternatieve verklaringen voor mijn ter discussie staande resultaten, die bewijzen dat zulke patronen kunnen worden verkregen met onproblematische methoden”.

Förster reageert niet op een verzoek om de uitspraken op zijn website toe te lichten. De Ruhr Universiteit Bochum zegt nog niet te weten of Förster na september 2015 verbonden blijft aan de universiteit.