Druk is het niet bij bed-bad-brood

Veel grote steden bieden bed, bad en brood aan uitgeprocedeerde asielzoekers. Maar vol is die opvang niet, want overdag zijn asielzoekers er niet welkom. Daarom gaan ze liever naar een kerk of een kraakpand.

Een man die illegaal in Nederland verblijft, wordt opgevangen in een dependance van de Pauluskerk in Rotterdam. Foto Robin Utrecht

Heel veel werk hebben ze er eigenlijk niet aan, de gemeenten. Bed, bad en brood zijn beschikbaar voor uitgeprocedeerde asielzoekers, precies zoals de Centrale Raad van Beroep eind vorig jaar dicteerde na een uitspraak van het Europese mensenrechtencomité ECSR. Een paar cijfers. Rotterdam heeft veertig opvangplekken ingeruimd. Amsterdam ruimde in december 135 opvangplekken in. En vroeg buurgemeenten of ze zo nodig konden bijspringen.

Maar het loopt nergens storm. Amsterdam heeft nu 76 plekken gevuld en verwacht „geen enorme toestroom” op de overige plekken. De Rotterdamse opvang is nooit vol geraakt. Nijmegen biedt op dit negentien mensen onderdak. In Breda hebben zich dit jaar slechts drie mensen voor bed, bad en brood bij de gemeente gemeld.

„Bed-bad-brood is geen volledige huisvesting”, zegt Peter Rodrigues, hoogleraar immigratierecht in Leiden. „Mensen moeten er overdag weg. Er zijn er genoeg die geen zin hebben om de hele dag met hun spullen door de stad te sjouwen. Dan kiezen mensen liever een alternatief.”

Liever bij een gastgezin

Ze bivakkeren in kraakpanden, verblijven in kerken en andere al dan niet gesubsidieerde opvang. Of ze wonen in bij mensen thuis. Projectmanager migratie bij Kerk in Actie Geesje Werkman: „Die gastgezinnen zeggen niet tegen de uitgeprocedeerde asielzoeker: u moet weg, want er is bed-bad-brood bij de gemeente.”

En asielzoekers die zich veilig voelen bij een gezin of andere particuliere opvang, zegt Werkman, „zullen ook niet zomaar weggaan”. Rodrigues: „De veronderstelling dat bed-bad-brood een te royaal gebaar zou zijn, blijkt niet uit de praktijk.”

In Amsterdam speelt nog iets. De groep demonstrerende asielzoekers die zich We Are Here noemt, wil blijven optreden als collectief. Het betreft een groep van maximaal driehonderd uitgeprocedeerden, de omvang fluctueert sterk. We Are Here vindt bed-bad-brood geen oplossing. Zij kúnnen niet terug naar hun herkomstlanden, zeggen ze. Dus zouden ze hier legaal moeten mogen verblijven, als statushouders.

Gemeenten schieten de kosten voor bed, bad en brood voor. Het Rijk zal gemeenten in elk geval deels vergoeden, maar hoeveel geld het betaalt, is nog niet bekend. Rotterdam is voor één persoon per nacht 63 euro kwijt: 12,50 voor de huisvesting, 10 euro voor eten en kleding, en 40,50 euro voor toezicht gedurende de nacht. Den Haag rekent op maandkosten van 120.000 euro voor zestig bedden (ruim 66 euro per nacht).

Zowel Den Haag als Utrecht (150.000 euro per maand) meldt bed, bad en brood te bekostigen vanuit andere voorzieningen. Utrecht haalt geld uit de pot die bedoeld is voor mensen die thuis zorg nodig hebben.

„Er is te weinig geld”, zegt een woordvoerder van de gemeente Utrecht. „Het Rijk zou meer verantwoordelijkheid moeten nemen.” De Vereniging van Nederlandse Gemeenten vindt dat het Rijk volledig voor de kosten – geschat op 17 miljoen euro per jaar – moet opdraaien.