De zieltogende Russische oppositie verenigt zich

Volgend jaar zijn er verkiezingen in Rusland. De oppositie wil één blok tegen Poetin vormen. En dat is voor het eerst.

Aleksej Navalny. Foto AP

Het zag er gelikt uit. De rijzige, slanke Aleksej Navalny in een donkerblauw kostuum, tegen een donkerblauwe achtergrond. En ook aan zelfvertrouwen had de Russische oppositieleider zoals altijd geen gebrek. „Wij weten 100 procent zeker dat er héél veel kiezers in het land onze Democratische Coalitie nodig hebben.”

Die ‘Democratische coalitie’ is nieuw. Afgelopen vrijdag werd bekend dat Navalny’s ‘Partij van de Vooruitgang’ een lijstverbinding is aangegaan met RPR-Parnas, de partij van de vermoorde Boris Nemtsov. En dit weekend sloten zich ook andere liberale partijen en bewegingen aan, zoals ‘Open Rusland’ van ex-oligarch en dissident Michail Chodorkovski. Voor het eerst is bijna de hele Russische oppositie verenigd in één blok. „Een historische poging”, zegt Leonid Volkov, een naaste medewerker van Navalny. „Het werd wel tijd dat we weer wat optimisme terugbrachten in onze achterban.”

Oppositie in de verdrukking

De liberale oppositie zit al jaren in de verdrukking. Geen van de partijen is vertegenwoordigd in het Russische parlement, de Doema. En de massale protesten van 2011 en 2012, toen meer dan honderdduizend Russen de straat op gingen om te demonstreren voor eerlijke verkiezingen, lijken al weer een eeuwigheid geleden. Het belangrijkste gezicht van dat protest, Aleksej Navalny, is verwikkeld in een rechtszaak die veel weg heeft van een politiek proces. Oppositieleider Boris Nemtsov werd eind februari doodgeschoten onder de muren van het Kremlin. Nu is er dan de nieuwe, ‘grote’ coalitie, die de zieltogende Russische oppositie nieuw leven moet inblazen. Gisteren presenteerden Navalny en de zijnen zich, in een klein kantoortje op een anoniem Moskous kantoorpark. Opvallende afwezige was Michail Kasjanov, sinds de dood van Nemtsov de belangrijkste politicus van RPR-Parnas. In het verleden ging de Russische oppositie aan onderling gekibbel ten onder. Nu slaagde Navalny erin het beeld te scheppen van een toekomstige massabeweging onder een eenhoofdige leiding – alhoewel de coalitie volgend jaar de parlementsverkiezingen met meerdere lijsttrekkers in zal gaan.

Een lange aanloop

Dat de oppositie überhaupt nadenkt over de verkiezingen van 2016 is óók nieuw. In het verleden begonnen de liberale partijtjes pas drie maanden van te voren na te denken over hun campagne. Alleen daarom al maakte de oppositie geen kans tegen Poetins ‘Verenigd Rusland’. Dit keer neemt de ‘Democratische Coalitie’ echter een lange aanloop. Het nieuwe blok zal eerst meedoen aan regionale verkiezingen, die in september worden gehouden. De lijsttrekkers voor die verkiezingen zullen worden geselecteerd door middel van primaries, voorverkiezingen naar Amerikaans model, waarmee maximale aandacht van de kiezer kan worden gegenereerd. „We doen mee in een aantal sleutelregio’s”, heeft campagneleider Volkov eerder uitgelegd. „Die regio’s kunnen voor ons betekenen wat New Hampshire en Idaho zijn voor de Democratische en de Republikeinse Partij.”

Een normaal Europees land

Tijdens de persconferentie gisteren presenteerde Navalny de regio’s waar de nieuwe coalitie mee wil doen. Kaloega, waar de crisis de lokale auto-industrie hard heeft getroffen. Novosibirsk, vanwege de academische gemeenschap in de Sovjetnederzetting Akademgorodok. En Kostroma, waar de wegen volgens Navalny doen denken aan de kapotgeschoten Oekraïense stad Loegansk. Makkelijk zal het niet worden, waarschuwde Navalny. Want het lijkt niet waarschijnlijk dat het Kremlin de coalitie zomaar zal laten begaan. Toch waagde Navalny zich aan een vergezicht. „We zullen ervoor zorgen dat een enorme hoeveelheid normale mensen eindelijk politieke vertegenwoordiging krijgt. Eerst in de regio’s, en dan in de Doema. En als we een meerderheid bereiken in het nationale parlement, maken we van Rusland een normaal Europees land.”