Kattenfilmpjes en vlogs: 10 jaar YouTube aan de hand van 10 trends

De 21-jarige Assenaar Enzo Knol is de grootste, en daarmee prima verdienende, Nederlandse vlogger.

Vandaag is het tien jaar geleden dat het eerste filmpje op YouTube werd geplaatst. Sindsdien hebben de inmiddels één miljard maandelijkse gebruikers kennis gemaakt met de meest diverse video’s. Welke trends zijn in die tien jaar langsgekomen?

2005 - Amateur

Over het eerste filmpje dat op YouTube werd gezet is verrassend weinig te zeggen. Een van de oprichters van YouTube, Jawed Karim, staat bij de olifanten in de dierentuin. De negentien seconden zijn nu negentien miljoen keer bekeken.

Me at the zoo symboliseert het arbitraire karakter van de video’s die de jaren daarna zo massaal bekijks trokken. Met de eerste YouTube-reactie ooit – “Interesting …. ” – lijkt COBALTGRUV zich af te vragen: waarom vind ik dit leuk om naar te kijken?

De oudste YouTube-filmpjes (een snowboarder valt, een vlam in de pan, dronkaards) tonen stuk voor stuk amateuristisch gefilmde beelden van gênante of grappige momenten uit het ‘gewone’ leven. Verschillende subgenres hebben zich sindsdien ontwikkeld.

In ‘prankvideo’s’ (afgeleid van practical joke) wordt een slachtoffer in de maling genomen. De 1 april-grap, maar dan nu op film. Baby’s doen het altijd goed. Charlie bit my finger - Again! (2007) prijkt op de elfde plaats van de meest bekeken video’s (bijna 820 miljoen keer). Recenter is ‘unboxing’: filmpjes die mensen van zichzelf maken wanneer ze een product uitpakken, zoals de nieuwe iPhone of Xbox. Waarom willen we dat zien? In tegenstelling tot gelikte reclamecampagnes zou je zo producten kunnen zien zoals ze ‘in het echt’ zijn.

2006 - Kattenfilmpjes

In mei 2005 verscheen het eerste kattenfilmpje al op YouTube, maar het genre brak in 2006 echt door met Puppy vs. Cat. De cultuur rondom het poezenvoyeurisme is enorm. Sommige katten hebben zeer lucratieve eigen YouTube-kanalen.

Waarom we graag naar kattenfilmpjes kijken, houdt ook de academische wereld bezig. We zouden ons goed met het menselijke gedrag van katten kunnen identificeren. Daarnaast zijn we gefascineerd door de onverschillige houding van de beesten. Het zijn nonchalante levensgenieters en dat willen wij ook zijn.

2007 - Slaapkamerartiesten


Webcam aan, schalkse oogopslag, ogen dicht en zingen. De meesten zijn er niet beroemd mee geworden. Slaapkamerartiesten worden ze treffend genoemd. De Nederlandse Esmee Denters is een heel eind gekomen. Het was door een van haar YouTube-filmpjes dat Justin Timberlake haar vroeg op te treden in zijn voorprogramma. Ze tekende begin 2007 een contract bij Timberlake’s platenmaatschappij.

Ook Justin Bieber is door YouTube doorgebroken.

2008 – Trailers

Filmtrailers bestaan al honderd jaar. YouTube verzamelde ze allemaal. In 2006 begonnen ook auteurs nieuwe romans te promoten door een podcast van het eerste hoofdstuk op YouTube te plaatsen. In 2008 bleek uit een opiniepeiling van de Alliance of Women Film Journalists dat van de (toen) tien miljard filmpjes die jaarlijks werden bekeken op het internet, filmtrailers de derde plek innamen, na amateurfilmpjes en nieuwsvideo’s. De best bekeken filmtrailer is die van de vorig jaar uitgebrachte Fifty Shades of Grey: ruim 70 miljoen views.

2009 - Muziekvideo’s (de best bekeken soort, Music Key komt)

In 2009 hadden muziekzenders de rol van videoclips uitzenden verloren aan YouTube. Advertenties op YouTube brachten te weinig op om de auteursrechten te kunnen betalen, dus begon Google (sinds 2006 eigenaar van YouTube) in 2009 met muziekvideowebsite Vevo.

Vevo biedt hoogwaardig videomateriaal en is daarom aantrekkelijker voor adverteerders. Samen met grote platenmaatschappijen deelt Google in de reclameopbrengsten.

2010 - Gamewalkthroughs

De succesvolste vlogger is PewDiePie (Felix Kjellberg, 25) begon in oktober 2010 met het maken van gamefilmpjesl. In maart bereikte de Zweed de 35 miljoen abonnees, de meeste ooit op een YouTube-kanaal. Hij speelt games en geeft live commentaar. Met zijn achterban kan hij de games maken of breken. Hij verdient rond de vier miljoen dollar per jaar. Twee weken geleden maakte PewDiePie bekend dat hij deze zomer een eigen game uitbrengt. In Pewdiepie: Legend of the Brofist speelt hij zelf de hoofdrol.

2011 – Instructievideo’s

Van How to make a baby in bed naar How to tie a tie. Tekenen, hacken, sporten, daten: alles kan je leren op YouTube. Docenten stappen geregeld over naar de videowebsite om huiswerk op te leuken. YouTube is ideaal om met strakke animaties ingewikkelde onderwerpen te verduidelijken. Het kanaal CGP Grey, actief sinds 2011, is hierin gespecialiseerd, zie de video over het ingewikkelde onderwerp ‘Nederland’.

2012 – TV-programma’s

The Tonight Show Starring Jimmy Fallon is niet alleen een late-night-programma bij NBC (VS). Het is sinds drie jaar ook een viral video-machine. Het programma wordt dagelijks opgeknipt in deelbare stukjes, die soms vaker worden bekeken dan de show op televisie. Persdienst AP gebruikt zijn kanaal actief voor nieuwsvideo’s, die een half miljoen kijkers per dag trekken. Bovendien krijgen oude tv-programma’s zoals Monty Python en oude nieuwsuitzendingen een nieuw leven.

https://www.youtube.com/watch?v=xD7Jk2vNxuQ

2013 – Vlogs

Met videoblogs, vlogs, is goed te verdienen op YouTube. Een miljoen mensen doen het al, en hun inkomen loopt op tot miljoenen per jaar. Beautyvloggers verdienen aan het aanprijzen van cosmeticaproducten. Anderen recenseren games of mode voor geld. Sommige YouTube-kanalen kunnen zich qua kijkcijfers meten aan televisiezenders. De Nederlandse topper is Enzo Knol (21) met honderdduizenden views per dag. Hij is sinds 2013 actief. Mediabedrijven als RTL Group en Endemol investeerden al in de YouTube-sterren.

2015 – Betalen!

YouTube heeft 1 miljard gebruikers per maand, elke minuut wordt 300 uur videomateriaal geüpload en de videowebsite had in 2014 een omzet van 4 miljard euro. Toch maakt YouTube verlies. Het opslaan en afspelen van de filmpjes kost bakken met geld. Advertenties leveren te weinig op.

Daarom komt YouTube binnenkort met een betaald abonnement zonder advertenties, voor ongeveer 10 dollar per maand. Daarnaast komen er ‘speciale’ betaaldiensten. Sinds november heeft het al een bètaversie van Music Key, een betaalde muziekvideoservice zonder advertenties. Waarschijnlijk rolt YouTube Music Key dit jaar nog uit.